Header Image - TEACHER LAB

3, 2, 1, Differentiëren!

1) Differentiëren, hoe begin ik er nu eigenlijk aan?

Voor je start met differentiëren, breng je best de competenties van de studentengroep waaraan je lesgeeft, ofwel de beginsituatie, in kaart. Dit doe je niet enkel bij de start van jouw OLOD, maar best bij het begin van elke les.

Volgens Struyven et al. (2015) zijn er vier studentenkenmerken die relevant zijn binnen de leercontext van studenten: (1) competenties, (2) interesses, (3) leervoorkeuren en leertempo en (4) achtergrondkenmerken. Voor meer informatie, zie de tabel hieronder. Inzicht in deze aspecten geeft jou een indicatie waar je moet beginnen, en kan studenten inzicht geven waar ze zich bevinden en waar ze naartoe moeten.

Competenties Interesses
Cognitieve: vaardigheden om intelligentie optimaal te benutten (info opslaan, verwerken, verbinden, problemen oplossen)

Metacognitieve
: kennis over het eigen leren

Sociaal-affectieve: de motivatie, het omgaan met anderen, omgaan met gevoelens

(Psycho-)motorische
: fysieke vaardigheden, zowel grove als fijne motoriek
Interesses, passies, huidige trends die leven bij de studentengroep waaraan je lesgeeft.
Leervoorkeuren en leertempo Achtergrondkenmerken
De manier waarop studenten graag en/of goed leren (’s ochtends of ’s avonds, alleen of samen, op papier of digitaal, al doende of al luisterend, visuele schema’s of samenvattingen in woorden, van detail > overzicht of van overzicht > detail, enz.)

Leertempo: snelheid waarmee wordt geleerd
Grootste kracht = variatie in didactische aanpak.
Waar je d.m.v. onderwijs niets of weinig kunt aan veranderen (bv. afkomst, cultuur, thuistaal, socio-economische achtergrond).

Let wel: wanneer je als lector differentieert, speel je niet altijd in op één bepaalde categorie van studentenkenmerken, maar dikwijls op verschillende differentiatievragen tegelijk.

Wat is differentiatie?

Onze studentenpopulatie kent een grote diversiteit: studenten verschillen van elkaar in interesses, talenten, voorkennis, culturele achtergrond, denkvaardigheden, zelfredzaamheid, sociale omgang, affectieve vaardigheden, enz. Dat maakt het leerproces uniek voor elke student, maar maakt het voor jou als lector soms een pittige uitdaging om les te geven.

Binnen Howest zien we differentiatie als een onderwijskundige manier om met deze diversiteit om te gaan (didactisch handelen). Differentiatie gebeurt aan de hand van de 3 P’s:

  • Positief en Proactief: de lector (h)erkent de verschillen tussen studenten en benut deze binnen zijn of haar lespraktijk.
  • Planmatig: differentiatie gebeurt op een doordachte manier, met duidelijke doelstellingen die consequent worden gehanteerd.

Volgens het model van Struyven et al. (2019) onderscheiden we volgende soorten differentiatie:

  • Externe differentiatie: differentiatie op het niveau van de onderwijsinstelling en/of opleiding(en). Hierbij komt extra onderwijskundige en praktische organisatie bij kijken (bv. aangepaste roostering, aangepaste begeleiding en evaluatie, begeleidingsdocumenten, etc.). Dergelijke vormen van differentiatie worden dus best ruim op voorhand voorbereid, in samenspraak met de opleidingsdirecteur en de dienst onderwijs. Bv. een honoursprogramma waarbij een project in samenwerking met het werkveld een of meerdere OLODs vervangt (bv. honoursprogramma in Hangar K met de opleidingen Devine, IPO en DAE).
  • Interne differentiatie: differentiatie op lesniveau door als lector proactief in te spelen op verschillen tussen studenten.
    • Inhoud: differentiëren op vlak van de leerinhouden en/of de doelstellingen;
    • Proces: differentiëren binnen de aspecten van een krachtige leeromgeving: de didactische werkvormen, media/onderwijsleermiddelen, groeperingsvormen en/of opvoedingsrelatie;
    • Product: differentiëren op vlak van evaluatie.

Binnen deze drie aspecten kun je gaan differentiëren op vlak van niveau (verschillen in cognitieve vaardigheden: bv. intelligentie, metacognitieve vaardigheden, leervoorkeuren), tempo (verschillen in de snelheid van verwerving en/of verwerking van leerstof) en interesses.

Interne differentiatie is dus gerelateerd aan elk onderdeel van het didactisch model van De Corte (Standaert, 2012): de beginsituatie, doelstellingen, onderwijsleeromgeving (didactische werkvormen, opvoedingsrelatie, leerinhouden, media) en evaluatie.

Design class: Optimalisatie afstandsonderwijs via Leho

Module Engels 1, opleiding TRM@Home

Wat is het?

De opleiding TRM@Home ervoer een nood om de opleiding haalbaarder en aangenamer te maken voor zowel de studenten als de docenten. Dominique Vansteenkiste, docent Engels in de opleiding stelde zich kandidaat om rond dit onderwerp een Design Class te doorlopen met ondersteuning van Elke Ruys van dienst Onderwijs.

Waarom belangrijk?

Een letterlijke kopie van het studiemateriaal en de leeromgeving van een reguliere opleiding naar een @home-opleiding werkt niet. Aangepaste werk- en oefenvormen zijn nodig en een duidelijke structuur en aangename leeromgeving is van nog groter belang dan binnen een reguliere opleiding. Daarnaast is regelmatige feedback rond de vorderingen en prestaties essentieel, maar vaak moeilijk te realiseren door de afstand of door de tijdsintensiviteit van individuele feedback. Bovendien wordt het ontbreken van sociaal contact met medestudenten en de docent vaak als gemis ervaren en leidt dit ertoe dat studenten soms sneller dan nodig afhaken.

Hoe doen?

De leerervaringen uit de Design Class vatte Dominique samen in zes concrete tips.

  1. Creëer een flow binnen je cursus.
    • Bouw een leerpad op in plaats van een bibliotheek met bestand.
    • Creëer een samenhangend verhaal waardoor de studenten navigeren aan de hand van de knop volgende.
  2. Kies een duidelijke kapstok.
    • Denk goed na over een logische opbouw waarin student vlot hun weg vinden.
    • Kies voor duidelijke titels en verduidelijk je opbouw bij de introductie.
  3. Voorzie streefdatums en volg deze op.
    • Strikte tussentijdse deadlines werken vaak niet, aangezien afstandsstudenten door de combinatie met werk/gezin vaak meer nood hebben aan flexibiliteit.
    • Streefdatums werken echter wel, aangezien ze studenten een goede houvast geven om hun leren te plannen.
    • Ook voor jou als docent bieden ze houvast. Op deze momenten kan je via het cijferboek of new analytics nagaan hoever de studenten al staan en hen gericht aanmoedigen of complimenteren. (zie tip: datagestuurd studiecoachen)
  4. Creëer variatie in het type oefeningen dat je aanbiedt.
    • Gebruik diverse leho-toetsen en -opdrachten en voeg eventueel nog extra kwalitatieve externe oefeningen toe.
    • Voorzie in automatische feedback.
  5. Zorg dat je als docent zichtbaar bent
    • Maak een filmpje waarin je jezelf en de module voorstelt.
    • Maak extra instructiefimpjes rond moeilijke topics of, in het geval van een taalvak, rond uitspraak.
  6. Zorg dat de studenten niet alleen jou, maar ook elkaar leren kennen.
    • Laat je studenten ook een filmpje maken over zichzelf en dit delen met de groep.
    • Maak gebruik van groepsdiscussies, een forum met FAQ.
    • Maak de reguliere studenten zichtbaar door good practices van hen uit de reguliere lessen op te nemen (bvb geslaagde presentaties).

In onderstaand filmpje neemt Dominique je mee doorheen zijn leeromgeving om bovenstaande tips verder te duiden. Door het filmpje te openen via Panopto (diagonale pijl rechts onder) kan je gebruik maken van de bladwijzers en eenvoudig doorklikken naar de tip van jouw keuze.

Meer weten?

Wil je meer weten over de resultaten van deze Design Class neem dan contact op met Dominique.Vansteenkiste@howest.be of Elke.Ruys@howest.be.

Heb je interesse om ook een Design Class te doorlopen voor je eigen opleidingsonderdeel? Lees dan hier alle informatie rond Design Class.

Bron

Design Class TRM@Home – Casus Engels 1 – docent Dominique Vansteenkiste – onderwijsondersteuner Elke Ruys

Integreer studententutorials in je Leho-cursus en bespaar jezelf een aantal vragen

Wat is het & waarom belangrijk?

Studenten hebben vaak moeite met alledaagse of juiste uitzonderlijke handelingen in Leho. De vragen uit LehoLab doen vaak vermoeden dat studenten niet altijd:

  • weten waar ze de inline feedback op een opdracht moeten vinden
  • hoe ze in Canvas-groepen kunnen werken als groep
  • weten hoe ze een peerreview kunnen doen
  • hoe ze moeten intekenen op een afsprakengroep

Aandacht voor deze vorm van studentenbegeleiding is cruciaal, we willen niet dat de Leho zelf een barrière wordt voor studiesucces. Integendeel, Leho zou juist een belangrijke studietool moeten zijn voor een student.

Hoewel er een Leho-training beschikbaar is voor studenten, lijkt het ons interessant om de tutorials ook aan te bieden in een YouTube kanaal. Het laat docenten toe om bv. een YouTube tutorial aan te bieden in de eigen Leho-cursus wanneer een bepaalde handeling wordt gevraagd. Wanneer je als docent bv. vraagt aan je studenten om een peerreview te maken dan kan je bij deze opdracht de juiste tutorial voegen. Op deze manier kan je anticiperen op de vele ‘hoe doe ik dat….’-vragen.

Activeer je studenten: Laat ze hun notities schrijven

Wat is het?  

Als docent heb je vaak de neiging om je PowerPoint presentaties zo volledig mogelijk uit te werken om het leren van studenten te ondersteunen. Je wilt hen m.a.w. wijzen op de essentie van de cursus via gestructureerde presentaties. Dit is zeker aan te moedigen maar bedenk dat zo’n presentaties vaak het tegenovergestelde effect hebben, ze activeren studenten niet meer om nota’s bij te voegen aan de presentaties. Meer informatie over een goede PowerPoint presentatie vind je hier. 

Waarom is het belangrijk?  

Het nemen van nota’s activeert informatieverwerving. Vaak nemen studenten deze nota’s via hun laptop, maar er is ondertussen genoeg wetenschappelijke evidentie dat het schrijven van nota’s een hoger leerrendement heeft. Een overzicht waarom dit zo belangrijk is.

Voorkennis activeren

by teachlabadmin

Wat is het?

Studenten die leren koppelen nieuwe kennis aan wat ze reeds kennen en/of kunnen. Daarom is het belangrijk om als docent zicht te krijgen op de beginsituatie van de studenten. Bij de start van een les(senreeks) ga je als docent op zoek naar de aanwezige voorkennis over een gegeven lesonderwerp (correcte info over het lesonderwerp? misconcepties?,…). Deze info is van cruciaal belang voor verdere kennisopbouw.

(Her)ontwerp je module: Het kanteelmodel

Wat is het?

Het kanteelmodel laat je toe om je module in kaart te brengen. In onderstaande tutorial lichten we kort toe hoe dit in zijn werk gaat.

Een leeg sjabloon vind je onderaan deze blogpost.

(Her)ontwerp je module kasteelmodel_definitief

Tips bij het (her)ontwerp_definitief

Referenties

Fink, L. D. (z.d.). A Self-Directed Guide to Designing Courses for Significant Learning. 37.

Een speeddate met de onderwijsliteratuur en wat je kan meenemen naar je eigen praktijk.

‘Evidence-based practice’ ook in het onderwijs? Jazeker, een speeddate met een aantal onderwijskundigen van wie hun onderzoek heeft geleid tot belangrijke inzichten in de onderwijskundige literatuur en het onderzoek.

Wat kan jij hiermee? Klik op de bolletjes voor meer informatie.

Meer weten en bron? Deze infographic hebben wij hier gespot, je krijgt er nog wat meer duiding bij.