Header Image - TEACHER LAB

Hoe lesgeven in een interculturele context?

by elke.ruys@howest.be

Internationalisering krijgt wereldwijd steeds meer aandacht, ook in het hoger onderwijs. Vanzelfsprekend biedt deze realiteit vele (leer)kansen, maar het zet ons ook voor enkele uitdagingen. Hoe kan je hierop inspelen?

In deze blogtip delen we graag een leidraad van het ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs van Universiteit Antwerpen. Hierin staan concrete valkuilen en bijhorende handvaten in de omgang en communicatie met (inkomende) studenten die een andere thuiscultuur hebben dan de Vlaamse.

Als kapstok van het document komen zes mogelijke barrières aan bod, gebaseerd op Barna (1997):

  1. Angst, met daaraan gekoppeld ‘culturele shock’
  2. Aannemen van gelijkenissen of verschillen terwijl die er niet zijn
  3. Etnocentrisme
  4. Stereotypen en vooroordelen
  5. Non-verbale misverstanden
  6. Taalverschillen
  7. Interculturele conflicten

Bij wijze van voorbeeld en voorproefje zoomen we alvast in op de barrière rond het aannemen van gelijkenissen en verschillen terwijl die er niet zijn.

We gaan er soms van uit dat ons onderwijssysteem gelijk(aardig) is aan het onderwijssysteem van instromende studenten. Dit is echter vaak niet het geval. Zo kan bijvoorbeeld de voorkennis van de studenten sterk verschillen. Ga hierover in gesprek of neem een toets of quiz af om te weten hoe het met de voorkennis gesteld is. Ook evaluatie wordt wereldwijd divers ingevuld. Bijvoorbeeld mondelinge examens zijn in veel gevallen niet gebruikelijk. Ook de onderwijscultuur kan sterk verschillen. Bijvoorbeeld de mate van hiërarchie/afstand of de verwachtingen rond actieve participatie. Daarnaast kan een lesgever ook verschillen aannemen waar er eigenlijk gelijkenissen zijn.

De beste manier om hier tegenin te gaan is om niet zomaar aan te nemen dat iets of iemand verschillend of gelijkend is zonder dit na te gaan. Ga in gesprek. En stel de verwachtingen naar alle studenten toe heel duidelijk (bvb. verwachtingen m.b.t. participatie in de les, hoe er geëvalueerd wordt, hoe men jou mag aanspreken…). Zo weet iedereen – de culturele verschillen in acht nemend – waar naartoe gewerkt wordt en op welke manier.

Meer weten

Lees meer over de andere barrières via dit document van het ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs van Universiteit Antwerpen.

Lees de tips die dienst Internationalisering verzamelt op hun sharepointpagina Professionalisering Internationalisering. Onder het kopje International Classroom vind je nog 2 andere relevante bronnen terug.

Andere relevante blogposts

Volledig digitaal alternatief voor Orientation Week.

3, 2, 1 Differentiëren

Bron

Barna, L. M. (1997). Stumbling blocks in intercultural communication. In Samovar, L. A., &Porter,R. E., (1997). Intercultural communication (eighth ed). Belmont, ca: Wadsworth Publishing

ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs. (2022). Lesgeven in een interculturele context: mogelijke valkuilen en tips. https://medialibrary.uantwerpen.be/files/53980/27e0c57c-9de8-45c9-b3ac-19f92c3feead.pdf?_gl=1*cfmvx5*_ga*MjEzMDA2NjYxMS4xNjM5MTQzMTg4*_ga_WVC36ZPB1Y*MTY2NDQ2MDYwOS4yLjEuMTY2NDQ2MjMyNS42MC4wLjA.&_ga=2.226098841.225327979.1664460610-2130066611.1639143188

Platform om studenten te leren programmeren

by Griet.Lust@howest.be

Wat is DODONA?

Dodona is een online oefenplatform om te leren programmeren. De webapplicatie werd ontwikkeld aan de Universiteit Gent om practica aan grote groepen studenten te ondersteunen. Dodona focust daarom in de eerste plaats op het automatisch testen en geven van feedback op ingediende oplossingen van programmeeroefeningen. Op dit moment ondersteunt Dodona de programmeertalen Python, JavaScript, Java, C#, bash, Prolog, Haskell en R.

Op Dodona kunnen lesgevers een eigen cursus aanmaken, opgebouwd uit verschillende oefeningenreeksen. Ze kunnen hiervoor beroep doen op bestaande cursussen en oefeningen, maar kunnen er ook voor kiezen om zelf aan de slag te gaan en eigen oefeningen en lesmateriaal op te stellen. Dankzij de ingebouwde learning analytics en datavisualisaties is het bovendien eenvoudig om de voortgang van studenten te meten.

Dodona wordt gratis aangeboden voor educatieve doeleinden.

Aanmelden op Dodona

Aanmelden op Dodona kan via je Office 365 account van Howest. Dodona krijgt vervolgens je naam, e-mailadres, en naam van je school doorgestuurd. Op basis hiervan maken ze automatisch een Dodona-account aan de eerste keer dat je aanmeldt. Je wachtwoord wordt op geen enkel moment naar hen doorgestuurd.

Een standaard Dodona-account kan zich vrij inschrijven voor cursussen en onbeperkt oefeningen indienen. 

Alle documentatie over Dodona (aanvragen van een account, oefeningen klaar zetten, studenteninformatie) vind je hier.

Toegang tot Dodona

Toegang tot het platform via deze link.

Digitale toegankelijkheid van een Word-document

Wat is het?

Digitale toegankelijkheid van leeromgeving en cursusmateriaal zorgt ervoor dat elke student, met of zonder beperkingen, optimaal kan participeren aan het academisch gebeuren en dus maximale leerkansen krijgt. Iedereen is immers gebaat bij overzichtelijke documenten, vlot navigeerbare websites, helder taalgebruik …

We focussen in deze blog op toegankelijke Word-documenten.

Waarom?

Door bij de opmaak van documenten met een aantal aandachtspunten rekening te houden, is er achteraf nauwelijks extra werk om deze bruikbaar en toegankelijk te maken voor iedereen.

Welke documenten?

Een Word-document is het meest toegankelijke formaat voor tekstbestanden.  Studenten kunnen de tekst gemakkelijk zelf bewerken (lettergrootte, lettertype, kleur …), vlot voorleessoftware gebruiken, de cursus omzetten naar braille …

Hoe doen?

De ingebouwde functies van Word correct toepassen zorgt voor een maximale toegankelijkheid en faciliteert nadien toegankelijke PDF-documenten (belangrijk bij gebruik van compenserende software).

Instellingen, structuur en lay-out

  • Gebruik opmaakstijlen. De groep ‘Stijlen’ vind je in het tabblad ‘Start’
  • Maak opsommingen via ‘Start – Alinea Opsommingstekens of Alinea Nummering of Lijst met meerdere niveaus’
  • Gebruik voor tekst in kolommen geen ‘Tabel’ maar gebruik een kolomopmaak via tabblad ‘Indeling – Pagina-instelling – Meer kolommen’
  • Stel de taal van het document in. Dit is belangrijk in functie van gebruik compenserende software. Bij gebruik van meerdere talen is het aangewezen de stukken die in een andere taal staan, te selecteren en hiervoor de juiste taal in te stellen. Dit doe je via het tabblad ‘Controleren – Taal – Controletaal instellen’.
  • Gebruik een schreefloos lettertype (Arial, Calibri of Verdana) met minimum lettergrootte 12 en regelafstand 1,5.
  • Gebruik beter vet dan cursief. Gebruik geen volledige woorden in hoofdletters en geen onderstreepte tekst.
  • Lijn de tekst links uit: dit verhoogt de leesbaarheid.
  • Zorg voor voldoende contrast tussen achtergrond en kleurcombinaties van de tekst.
  • Gebruik hyperlinks op de volgende manier: selecteer het kernwoord, de tekst of afbeelding waaraan je de link wil koppelen en plaats daar een hyperlink achter. Vermijd het gebruik van ‘klik hier’ met hyperlink.

Tabellen en afbeeldingen

  • Maak een tabel op via ‘Invoegen – Tabel invoegen’ (niet via tabtoetsen en spaties) en vermijd samengevoegde cellen in een tabel.
  • Zorg dat de tabelkop herhaald wordt indien tabellen over meerdere pagina’s lopen. Klik met rechtermuisknop op de tabel, ga naar ‘Tabeleigenschappen’, tabblad ‘Rij – Rij als veldnamenrij herhalen op iedere pagina’.
  • Zorg dat de informatie begrijpelijk is als de tabel rij per rij gelezen wordt.
  • Onderbreek de tekst niet, maar plaats de figuur of tabel onder of boven de tekst.
  • Voorzie elke figuur of tabel van een tekstbeschrijving of passende titel (belangrijk bij gebruik van compenserende software). Klik met de rechtermuisknop op de afbeelding om het dialoogvenster te openen. Klik dan op ‘Indeling en eigenschappen’. Hier kan je de ‘Alternatieve tekst’ ingeven. Bij gebruik van voorleessoftware worden de afbeeldingen dan toegankelijk voor mensen met een visuele beperking. Ook symbolen, vormen, SmartArt en tekeningen hebben een alternatieve tekst nodig in Word.

Bronnen:

AnySurfer bijdrage rond toegankelijke Word-documenten.

Leidraad universeel ontwerp SIHO

Relevante blogtip:

Lesmateriaal afstemmen op dyslectici én studenten met mogelijke taalachterstand.

Blended leren in de praktijk: hoe zo?

Blended leren wordt aan Howest omschreven als ‘de doordachte combinatie tussen enerzijds fysiek en anderzijds campusleren waarbij deze combinatie gericht is op het uitlokken van flexibel leren bij de student’ (Boelens et al., 2015).

Uit de studiedag van 2021 bleek dat docenten vooral zoekende zijn naar het maken van die doordachte combinatie (i.c., hoe mix je nu online en campusleren) en het uitlokken van leren online en op de campus. In deze blogpost gaan we in op een aantal praktische instrumenten die je hierbij kunnen helpen.

Doordacht fysiek en online leren combineren

Op basis van een deskresearch (februari – maart 21) op de dienst onderwijsontwikkeling, destilleren we 8 blend modellen of 8 manieren om online leren te mixen met fysiek leren. Deze 8 modellen zijn onderling verschillend in hun verhouding fysiek-online leren en de mate waarin ze flexibiliteit toelaten.

Een overzicht van de 8 modellen vind je hier.

Leren uitlokken

Blended leren is in essentie ook activerend leren, het leren wordt uitgelokt online en fysiek. Het uitlokken van leren vertalen we als het voorzien van interactiemogelijkheden met minstens de inhoud, de peers en/of de docent. Diverse werkvormen kan je hiervoor inzetten zowel online als fysiek.

De dienst onderwijsontwikkeling selecteerde en inventariseerde XXX-tal werkvormen volgens het soort leren dat ze uitlokken en de mate waarin je ze kan toepassen online versus fysiek.

Een digitaal overzicht op de diverse werkvormen vind je via deze link (link naar Pinterest)

Flexibiliteit

Educatieve technologie laat flexibiliteit in leren toe terwijl het aan de docent ook mogelijkheden geeft om het leren op te volgen (wat op zijn beurt dan weer toelaat om een doordachte mix te maken en om leren uit te lokken).

Een overzicht van de diverse tools aan Howest samen met de onderliggende tutorials vind je in onderstaand toolwiel. Het toolwiel deelt de tools op volgens het type leren dat ze ondersteunen.

Ondersteuning nodig?

Wil je met bovenstaande instrumenten aan de slag voor jouw vak? Wil je stapsgewijs en hands-on het blend design van jouw vak uittekenen? Vraag dan meer informatie aan je onderwijsaanspreekpunt of via griet.lust@howest.be

Wanneer kies ik voor online live les?

Tijdens de Covid-pandemie hebben we massaal de weg gevonden naar het organiseren van live online lessen. Toen was er noch de tijd, noch de mentale ruimte om fundamenteel na te denken over de opbouw van ons online leren. Tijdens de Covid-pandemie lag de focus daarom eerder op online teaching ipv online leren. Een fenomeen die we ook in ander onderzoek terug zien komen (bv. Pather et al., 2020; Gamage et al., 2020).

Post-covid hebben we onze buik (misschien wel) vol van online leren. Maar toch, gooi het kind nog niet weg met het badwater. Online leren is namelijk niet alleen online live les, het is de combinatie van online asynchroon en online synchroon leren. In deze blogpost leggen we de verschillen uit, de manier waarop ze elkaar aanvullen en wanneer je beter kiest voor online live les.

Referenties

Gamage, K.A.A.; Wijesuriya, D.I.; Ekanayake, S.Y.; Rennie, A.E.W.; Lambert, C.G.; Gunawardhana, N. Online Delivery of Teaching and Laboratory Practices: Continuity of University Programmes during COVID-19 Pandemic. Educ. Sci. 2020, 10, 291. https://doi.org/10.3390/educsci10100291

Pather, N., Blyth, P., chapman, J. A., Dayal, M.R., Flack, N., Fogg, Q.A., Green, R.A., Hulme, A.K., Johnson, I.P., Meyer, A.J., Morley, J.W., Shortland, P.J., Strkalj, G., Strkalj, M., Valter, K., Webb, A.L., Woodley, S.J. & Lazaus, M.D. (2020) Forced disruption of anatomy education in Australia and New Zealand: an acute response to the covid-19 pandemic. Anatomical Sciences Education, 13, 284-297.

Bouwstenen voor een effectief leerpad

Een leerpad is een vorm van online asynchroon leren waarbij kennis en informatie op een gestructureerde manier wordt afgewisseld met leeractiviteiten aan de hand waarvan een student zelfstandig (op eigen tempo, plaats en tijd) kan leren.

Een leerpad bestaat uit een bundeling van teksten, kennisclips, zelf-studieopdrachten, oefeningen die in een logisch opgebouwd pad worden uitgetekend zodat de student zelf zijn leren kan organiseren.

Een aantal voorbeelden van leerpaden (gemaakt met diverse technologieën) vind je hier:

Voorbeeld 1

Voorbeeld 2

Voorbeeld 3

Voorbeeld 4 & 5 (gemaakt in de leeromgeving)

Voorbeeld 6 een leerpad in een Leho-leerpad

Deze voorbeelden tonen hoe divers je een leerpad kan vormgeven. Maar wat maakt een pad nu ook effectief een leerpad?

Onderstaand leerpad licht de essentiële bouwstenen voor een effectief leerpad toe. Een meta-leerpad als het ware.

Meer informatie nodig? Interesse in een teamtraining? Contacteer dan je onderwijsaanspreekpunt of stuur een mailtje naar griet.lust@howest.be

Online examineren: hoe doe je dat?

Met de examens in zicht, willen we ons zelfevaluatie instrument ‘digitaal toetsen’ in de kijker zetten. Dit zelfevaluatie instrument zet alle aandachtspunten en noodzakelijke voorbereidingen op een rijtje.

De checklijst verwijst naar relevante bronnen en tutorials en is opgedeeld in de volgende onderdelen:

Voor de toets:

  • Toetsinstellingen voor summatief evalueren
  • Toetsconstructie: je toets vullen met vragen en automatische feedback.

Tijdens de toets: modereren van toetsresultaten

Na de toets:

  • Verbeteren
  • Post-toetsbeleid en feedback naar studenten

Het instrument vind je via deze link.

Online samenwerking (asynchroon) in Canvas

Wat is het?

Online samenwerken kan zowel synchroon als asynchroon. Wat is het verschil? Bij synchroon samenwerken zijn studenten (en de docent) op hetzelfde moment aanwezig. Hierdoor is er wel flexibiliteit in de plaats van leren, maar niet in het tempo of het moment. Bij asynchroon samenwerken zijn studenten (en de docent) niet noodzakelijk op hetzelfde moment aanwezig. Er is hierdoor flexibiliteit in zowel de plaats, het tempo én het moment van leren.

Wens je je jouw studenten in je opleidingsonderdeel te laten asynchroon samenwerken? Weet dan dat Canvas (Leho) hiervoor interessante mogelijkheden voorziet. Met name de functies Groepen en Samenwerkingen.

Via groepen geef je een plaats aan studenten om samen te werken aan een bepaald project. De studenten krijgen hun eigen groepsruimte met mogelijkheid om aankondigingen naar elkaar te zenden, pagina’s aan te maken, bestanden te delen, te chatten en live te vergaderen (ook voor synchroon samenwerken biedt het dus opties).

Is zo’n volledige groepsruimte niet nodig, maar wil je wel dat groepen studenten kunnen samenwerken aan een bestand (word, excel, powerpoint), dan gebruik je de functie Samenwerkingen.

Hoe doen?

Wil je hiermee aan de slag? Bekijk dan zeker onderstaande instructiefilmpjes

Hoe kunnen studenten online samenwerken in groepen?

Hoe maak je groepen?

Samenwerkingen opstarten

Meer weten?

Wil je dat je studenten bij die samenwerkingen ook elkaar online gaan evalueren. Dan hebben we hiervoor twee mogelijke toepassingen:

  • Peerreview: Waarbij studenten elkaars resultaat evalueren (productevaluatie)
  • WebPa: Waarbij studenten elkaars inbreng en de onderlinge samenwerking evalueren (procesevaluatie)

Bekijk zeker de bijhorende instructiefilmpjes indien je hierover meer wenst te weten. Deze staan gebundeld in deze map.

Vragen?

Bij vragen kan je terecht bij je key-user of bij Tim.Vanderhaeghen@howest.be

Online samenwerking (synchroon) in een Teamssessie

Wat is het?

Online samenwerken kan zowel synchroon als asynchroon. Wat is het verschil? Bij synchroon samenwerken zijn studenten (en de docent) op hetzelfde moment aanwezig. Hierdoor is er wel flexibiliteit in de plaats van leren, maar niet in het tempo of het moment. Bij asynchroon samenwerken zijn studenten (en de docent) niet noodzakelijk op hetzelfde moment aanwezig. Er is hierdoor flexibiliteit in zowel de plaats, het tempo én het moment van leren.

Wil je je studenten tijdens je online LIVE les, dus synchroon, laten samenwerken? Weet dan dat in Microsoft Teams hiervoor de handige functie Breakout rooms bestaat. Via Breakout rooms splits je de aanwezige studenten op in kleinere groepen. Je kiest zelf hoeveel groepen je wenst en of je de studenten ad random laat toewijzen of liever zelf voor de verdeling zorgt.

Breakout rooms generally available today in Microsoft Teams - Microsoft  Tech Community

Hoe doen?

Wil je hiermee aan de slag? Bekijk dan zeker onderstaande instructiefilmpjes:

Breakout rooms intro.

Breakout rooms aanmaken en deelnemers toewijzen.

Werken in Breakout rooms als organisator.

Werken met Breakout rooms als deelnemer.

Vragen?

Bij vragen kan je terecht bij MS Teams-expert helena.van.damme@howest.be of tim.vanderhaeghen@howest.be

Hybride lesgeven

Wat is het?

Hybride onderwijs is synchroon onderwijs waar een deel van de studenten de les op de campus volgt, en een ander deel van de studenten de les online volgt. Beide groepen zijn gelijkwaardig en de didactiek wordt hieraan aangepast. De hybride klasopstelling maakt het mogelijk om met beide groepen in interactie te treden.

Waarom belangrijk?

Hybride lesgeven geeft meer vrijheid en flexibiliteit aan de studenten. Studenten kunnen zelf bepalen waar en op welke manier ze de les volgen.

Deze onderwijsvorm maakt het mogelijk om over campussen heen les te geven. Meer bepaald kan je een fysieke les op de ene campus geven, waarbij studenten op een andere campussen meevolgen.

Hybride lesgeven maakt het ook mogelijk om studenten te betrekken die niet op campus kunnen geraken. In een periode waarbij er veel studenten in quarantaine zitten, is dit een ideale oplossing om die studenten ook actief bij de les te betrekken. Op die manier hebben alles studenten een gelijkaardige leerervaring.

Essentieel bij kwalitatief hybride lesgeven is de nodige technologie die het mogelijk maakt om studenten ACTIEF te betrekken in de les. Dit is een belangrijk verschil met streamen, waarbij studenten de les passief volgen en weinig of niet in interactie kunnen treden met de lector en medestudenten. Technologie die streamen mogelijk maakt is dus niet altijd ook geschikt om hybride les te geven. Hiervoor zijn er extra vereisten.

Hoe doen?

Kwaliteitsvol hybride lesgeven vergt een aangepaste didactiek en de nodige voorbereiding. Onderstaande leidraad gidst je doorheen de verschillende technische, didactische en organisatorische aandachtspunten.

Doe je liever de nieuwe kennis op via een leerpad? Dat kan ook! Klik hiervoor op onderstaande link.

https://leho-howest.instructure.com/courses/4212/pages/hybride-lesgeven?module_item_id=416648

Een samenvatting van de tips vind je in de afbeelding hieronder. Handig als reminder.

Voor het technologisch aspect rond lesgeven in een hybride klasruimten, verwijzen we je graag door naar de technische handleiding die aanwezig is in het hybride lokaal. Ga gerust vooraf zelf op verkenning of vraag een demo aan.

Ook dit instructiefilmpje legt jou kort uit hoe de hybride lesruimte werkt:

https://howest.cloud.panopto.eu/Panopto/Pages/Viewer.aspx?id=9e5343b0-a309-4ed6-a014-adfe010a49e5

Meer weten?

Neem contact op met Tim Vanderhaeghen of Elke Ruys van dienst onderwijs.

Bron

Deze blogpost werd opgesteld door Liezl Mullebrouck, student master Pedagogische wetenschappen: Onderwijs en vorming en stagiair aan onze dienst onderwijsontwikkeling.

Bisschop, L. & Alberts, R. (2020). Hybride leren, wat is dat nu eigenlijk? Een Delphi studie naar een heldere definitie en een passend model voor hybride leeromgevingen. In Onderzoek van Onderwijs 49(3), 16-26. Assen: Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum BV

Bower, M., Dalgarno, B., Kennedy, G., Lee, M.J.W., & Kenney, J. (2014). Blended synchronous learning: a handbook for educators. Sydney.