Nu we enkele weken ver zijn in het semester, kan het nuttig zijn om de studenten al wat feedback te geven. Als voorbeeld nemen we een flip-the-classroom module waar er wekelijks kleine, vrijblijvende quizzes zijn: de student neemt zelf de theorie en basiskennis door en kan zichzelf testen met de quizzes. De quizzes kunnen ze onbeperkt maken, de vragen worden willekeurig per onderwerp gekozen uit een grote vragenbank.
Na enkele weken geven we de studenten feedback, en we delen ze hiervoor in in 3 categorieën:
de groep die nog (bijna) geen quizes heeft opgelost: krijgt een bericht om zo vlug mogelijk in te halen.
de groep die lage scores heeft: wordt aangeraden om tijdens de lessen, die omgevormd zijn tot monitoraat – Q&A sessies – werkcolleges, meer vragen te stellen.
de groep met scores rond de helft: krijgt een bericht om toch nog een klein tandje bij te steken, of om ook tijdens de lessen niet te aarzelen.
de groep met hoge scores: krijgt een bericht dat ze heel goed bezig zijn (en bij uitbreiding om actief de medestudenten te helpen).
De ervaring leert dat een groot deel van de studenten deze berichten, die we doorgaans elke 3 weken sturen, wel weet te smaken en dat we er wel wat weten te (re)activeren met deze kleine berichtjes.
De praktische vragen hierbij voor een lector, over hoe dat aan te pakken, zijn:
hoe stuur je een bericht per segment vanuit LEHO?
hoe kun je over verschillende opdrachten heen berichten per segment sturen (vanuit LEHO)?
(De concrete inhoud van de berichten laten we aan de docent of lector zelf over)
Gesegmenteerde berichten per opdracht
In LEHO kun je per gegeven opdracht berichten sturen naar studenten gefilterd op specifieke categorieën:
Nog niet ingediend: studenten die de opdracht nog niet hebben ingediend (zelfs als ze handmatig een cijfer hebben gekregen).
Nog niet beoordeeld: studenten van wie de opdracht nog niet beoordeeld is (al dan niet ingeleverd).
Minder dan een bepaalde score: studenten die minder dan het opgegeven cijfer voor hun opdracht hebben behaald.
Meer dan een bepaalde score: studenten die meer dan het opgegeven cijfer voor hun opdracht hebben behaald.
Als je wilt filteren op basis van de performantie over een aantal weken, en dus opdrachten, heen, dan is er geen standaard-oplossing in LEHO om dat te gaan doen. Echter, met de nodige handigheid kunnen we daaromheen werken en kunnen we berichten aan onze studenten over opdrachten heen segementeren:
Exporteer de puntenlijst
Importeer de puntenlijst in een spreadsheet (Excel, Google Sheets, …)
Maak manueel een nieuwe opdracht aan (een nieuwe kolom)
Maak in die kolom het gemiddelde (of andere logica) over de gewenste kolommen heen
Sla het resultaat op als .csv
Importeer terug in LEHO
Op de nieuw aangemaakte kolom kun je nu wel filteren, gesegmenteerde feedback geven etc.
Praktijkvoorbeeld uit Project I van de opleiding Toegepaste Informatica
In deze blogpost lichten we toe hoe in Project I van de opleiding Toegepaste Informatica werd omgegaan met de omschakeling naar volledig online onderwijs tijdens de lockdownperiode. In Project I werken de studenten in een team aan het digitaliseren van een spel. Dit jaar was dit het bordspel Alhambra. Samenwerking en communicatie zijn de competenties waar heel hard wordt op ingezet binnen dit project, naast het effectief in staat zijn iets te realiseren op een kwalitatieve manier (process als puur technisch).
Feedback heeft als doel studenten inzicht te geven in het eigen functioneren om zo het leerproces
en/of de prestaties te bevorderen, bij te sturen of te bekrachtigen. In de
literatuur zijn verschillende definities voor feedback te vinden. Op Howest volgen
we deze omschrijving: “Feedback dient de
kloof te verkleinen tussen waar de leerling [student] is en waar hij hoort te
zijn – het is dus het verschil tussen de huidige resultaten en de
succescriteria.” (Hattie,
2014, p. 149)
Effectieve feedback verwijst naar feedback die niet blijft
liggen, maar waarmee studenten en lectoren effectief iets doen. Effectieve
feedback is gebaseerd op drie vragen: 1)
Feedup: Waar ga ik naartoe? 2) Feedback: Waar sta ik nu? en 3) Feedforward: Hoe
nu verder?
Het beantwoorden van deze vragen is steeds gelinkt aan de
focus van je feedback: 1) Feedback op de taak/product, 2) Feedback op
het proces, 3) Feedback over de mate van zelfregulatie en 4) Feedback over de persoon zelf.
In een online of blended leeromgeving worden we
geconfronteerd met extra uitdagingen bij het feedbackgebeuren. Er zijn immers
minder (of geen) face-to-face momenten, waardoor informele en non-verbale feedback
grotendeels verloren gaat. Bovendien worden we genoodzaakt om op zoek te gaan
naar tools en manieren om studenten van kwaliteitsvolle feedback te voorzien.
Waarom belangrijk?
Feedback ondersteunt de groei naar zelfregulatie en zelfsturing en is een belangrijke bron van informatie m.b.t. het leerproces van een student of een studentengroep. In een online of blended leeromgeving stimuleert feedback bovendien het gevoel van sociale verbondenheid en maakt dat studenten de aanwezigheid en de betrokkenheid van de lector ervaren.
Hoe doen?
In de leidraad ‘Digitale feedback’ wordt het feedback-kader nader toegelicht en worden concrete tips en tools besproken om digitale feedback concreet vorm te geven.
Bron
Hattie, J. A. (2014). Het verloop van de les: de plaats van feedback . In Leren zichtbaar maken (pp. 149-175). Rotterdam: Bazalt Educatieve Uitgaven.
Als lector maak je wellicht vooraf een mooie planning op voor je online feedbackgesprekken of mondelinge examens. Niets zo vervelend echter wanneer die planning uit de hand begint te lopen door feedbackgesprekken die meer tijd vergen dan je vooraf gepland had. Hoe goed je jezelf ook aan een strakke timing probeert te houden, toch zie je je planning steeds meer uitlopen. Zeer frustrerend, niet enkel voor jezelf, maar zeker ook voor je studenten die zitten te wachten.
Voor de studenten die achter hun pc-scherm aan het wachten zijn, is het vaak extra vervelend, omdat zij geen zicht hebben op hoe lang je aan het uitlopen bent en of ze nu best achter hun scherm gekluisterd blijven of best nog even een uurtje iets anders doen.
Deze video legt uit hoe je dit vrij eenvoudig kan oplossen via een gedeelde excel. De excel dient zowel voor het maken van de planning als voor het weergeven dat je aan het uitlopen bent.
LET WEL! Het is belangrijk dat je de personen of groepen toevoegt die mogen samenwerken op dit gedeeld document.
Het sjabloon dat gebruikt werd vinden jullie hieronder:
Een begeleidingsfiche (zie bijlage onderaan deze blogpost) die de lector kan aanbieden aan de student ter voorbereiding van een feedbackgesprek. Het gaat hier wel degelijk om een feedbackmoment na evaluatie, en niet zo zeer een inzagemoment.
De lector kan de vragen die
specifiek zijn voor een module aanpassen volgens relevantie (vanaf punt 6).
Bedoeling is dat de feedback
die gegeven wordt blijft plakken bij de student, hem aanzet tot reflecteren en
tot actie. Vandaar het belang bij de student om zich op een feedbackgesprek
voor te bereiden en tijdens het gesprek ook belangrijke informatie te noteren.
Hoe?
Spendeer een kort klassikaal
moment net voor de examenperiode waarbij je onderstaande duidelijk
toelicht:
Verwachtingen voor jouw module
Illustreer waar de voorbeeldexamenvragen te vinden zijn en overloop het verwachte antwoord (doorgaans kunnen studenten moeilijk inschatten hoe diepgaand het antwoord moet zijn)
Verloop van het examen
…
Belang van aanwezigheid op feedbackmoment en voorbereiden ervan via invullen begeleidingsfiche
Enkele tips gelinkt aan het feedbackgesprek
op basis van de fiche:
Je plaatst bij voorkeur een week voor feedbackmoment een aankondiging op Leho (belang van aanwezigheid en voorbereiding aan de hand van de fiche)
Tijdens het gesprek heb je ook aandacht voor de punten 6, 7 en 8 van de begeleidingsfiche waarbij je vooral de student aan het woord laat
Suggereer zelf zo min mogelijk oplossingen, maar lok de student via vraagstellingen uit om zelf de actiepunten te formuleren en te noteren bij de punten 9, 10 en 11
Feedback is een
communicatietechniek en een van de meest krachtige instrumenten die je als
lector kan inzetten om het leren van studenten te bevorderen. Volgens Hattie
(2014) dient feedback om de kloof te verkleinen tussen waar de student is en
waar hij hoort te zijn. Bij het geven van feedback maak je als lector dus het
verschil duidelijk tussen de huidige resultaten van een student en de
succescriteria.
Effectieve feedback blijft plakken. Dit wil zeggen dat
studenten en lectoren iets doen met de feedback. Feedback leidt dus tot actie!
Effectieve feedback is gefocust op drie vragen:
Feedup: Waar ga ik naartoe?
De eerste vraag heeft betrekking op het doel. Dit is ook waarom leerdoelen en beoordelingscriteria zo belangrijk zijn. Doelen kunnen op verschillende manieren gelinkt worden aan feedback. Enerzijds geven zij informatie over het niveau van het gewenste resultaat. Anderzijds laat feedback studenten nieuwe uitdagende (tussen)doelen stellen om het einddoel te bereiken.
Feedback: Waar sta ik nu?
De tweede vraag gaat over de vooruitgang. Die feedback is gericht naar de prestatie of het gedrag van de student op het moment dat je feedback geeft, afgezet tegen het leerdoel. Daarbij wordt aangegeven in welke mate huidige prestaties voldoen aan de vooropgestelde beoordelingscriteria of aan het einddoel.
Feedforward: Hoe nu verder?
De derde vraag heeft vooral te maken met volgordelijkheid. Daarbij helpt feedback bij het kiezen van de volgende stappen om het einddoel te bereiken of om resultaten te verbeteren.
Het beantwoorden van deze vragen is steeds gelinkt aan de focus van je feedback:
Feedback op de taak/product: bij feedback op het taak- en productniveau gaat het om de taak zelf. Daarbij geef je aan de student informatie over wat hij goed en minder goed gedaan heeft; of het werk correct is en of de taak goed werd uitgevoerd. Vaak geef je ook aanwijzingen van wat de verwachtingen zijn en wat er nog moet gebeuren om het resultaat te verbeteren. Deze feedback wordt vaak ‘correctieve feedback’ genoemd en komt veel voor in commentaren op taken en opdrachten. Dergelijke feedback is meestal specifiek en is heel krachtig voor beginnende studenten.
Bijvoorbeeld: “Over het algemeen vind ik dit een goede tekst. De start vond ik minder… Als je iets schrijft altijd nadenken: gaat mijn bachelorproef hier wel over? Moet ik dat vertellen? Is het relevant of niet?”
Feedback op het proces: feedback op het procesniveau richt zich niet op het resultaat, maar op de aanpak van de taak en de inspanningen door de student. Procesgerichte feedback helpt de student om fouten op te sporen, verbanden te herkennen en leerstrategieën te ontwikkelen.
Bijvoorbeeld: “Neem tijd om te programmeren. Een planning kan hierbij handig zijn. Hoe denk je het nu aan te pakken? Wat ga je nu eerst doen? Wat kost jou het meeste tijd om te doen?”
Feedback over de mate van zelfregulatie: hier gaat het om feedback op de manier waarop studenten hun handelen sturen. Feedback op het niveau van zelfregulatie spoort aan tot reflectie en helpt de vaardigheid van zelfbeoordeling te verbeteren. Als studenten zichzelf kunnen monitoren en reguleren, weten zij wanneer zij feedback van anderen nodig hebben en hoe zij deze feedback effectief kunnen gebruiken om hun resultaten te verbeteren. Dergelijke feedback – meestal in de vorm van reflectieve vragen – leidt de student naar het ‘wanneer’, ‘waar’ en ‘waarom’ bij het maken van beslissingen op taak/product- en procesniveau.
Bijvoorbeeld: “Waarom heb je voor die kleur
gekozen bij het bepalen van je ontwerp? Hoe ben je daarop gekomen? Waarom is
dit de beste keuze?”
Feedback over de persoon zelf: feedback op het niveau van het ‘zelf’ is gericht naar de student als persoon en bestaat meestal uit positieve opmerkingen. Positieve waarderingen worden vaak gebruikt voor geruststelling en steun, ze leiden echter vaak de aandacht af van de taak/product, het proces of de zelfregulatie. Je zegt iets aardigs tegen de student, maar vaak zonder dat het duidelijk is waar het precies betrekking op heeft. Feedback op de persoon zelf is dus niet specifiek en heeft dus weinig invloed op verbetering van de resultaten. We kunnen besluiten dat positieve waarderingen kunnen, het is echter belangrijk om ze te scheiden van effectieve feedback.
Negatieve feedback op de persoon kan als zeer bedreigend ervaren worden.
Bijvoorbeeld: “Jij bent toch wel een knoeier!”
Waarom belangrijk
Effectieve feedback ondersteunt zelfsturing indien ze gebaseerd is op dialoog tussen studenten onderling of tussen student en lector. Op die manier worden studenten uitgedaagd om na te denken over de drie aspecten (verwachtingen, prestatie en toekomstige acties) en krijg je als lector concrete handvatten om je eigen praktijk bij te sturen.
Hoe doen?
Hieronder vind je een aantal tips om effectieve feedback te
geven:
Denk doelgericht: maak studenten duidelijk wat jouw verwachtingen zijn door bv. voorbeelden te voorzien of rubrics uit te werken. Communiceer de leerdoelen en de evaluatiecriteria op een heldere manier. Ga na of studenten hebben begrepen wat ze moeten doen en wat het eindresultaat zou moeten zijn.
Stimuleer zelfregulatie: bied studenten mogelijkheden aan om de zelfregulerende vaardigheden in te oefenen. Laat ze reflecteren over het leerproces, stimuleer ze om zelfstandig sterkte- en/of aandachtspunten te formuleren en laat ze actiepunten ter verbetering van hun prestaties vastleggen. Overweeg om self- en/of peerassessment in jouw lessen te gebruiken. Dit maakt dat studenten leren om de vooropgestelde criteria te interpreteren en op basis daarvan hun eigen werk of het werk van hun medestudenten te beoordelen en daar eventueel feedback op te geven.
Geef informatie m.b.t. het leerproces: lectoren spelen een cruciale rol bij het ontwikkelen van zelfregulerende vaardigheden bij studenten. Hun feedback is een belangrijke informatiebron waarop studenten zich kunnen baseren bij het leren. Effectieve feedback komt juist op tijd; omvat advies over de volgende stappen; benadrukt wat goed is, maar bevat ook constructieve kritiek.
Motiveer: expliciteer waarom studenten bepaalde competenties eigen moeten maken en wat het nut is van wat ze leren i.f.v. hun toekomstige werkomgeving. Laat feedback vertrekken vanuit een talentgerichte benadering. Toon dat je gelooft in het kunnen van jouw studenten en hun groeimogelijkheden. Hanteer motiverend taalgebruik en maak duidelijk dat feedback niet gericht is op de persoon, maar op de prestaties.
Geef leerkansen: laat studenten actief aan de slag gaan met jouw feedback. Effectieve feedback resulteert in suggesties over hoe studenten de kloof kunnen dichten tussen de huidige en de optimale prestaties/resultaten. Feedback geeft zicht op de volgende stappen in het leerproces en geeft handvatten om verder aan de slag te gaan. Maak duidelijke afspraken met studenten omtrent de opvolging van feedback.
Reflecteer over eigen instructieactiviteiten: feedback is niet alleen een belangrijke informatiebron voor studenten, ook lectoren halen er waardevolle input uit. Zo krijgen ze zicht op het leren van hun studenten en kunnen ze hun noden in kaart brengen. Ze maken het groeiproces van studenten mee en sturen bij wanneer nodig.
Moedig aan tot dialoog: feedback die in één richting plaatsvindt (van lector naar student) mist vaak veel effectiviteit en kansen. Dialoog zorgt ervoor dat studenten feedback correct interpreteren en dus gericht hun handelen kunnen aanpassen om het resultaat te verbeteren. Zorg er niet alleen voor dat studenten met jou in dialoog gaan, maar stimuleer ook dialoog tussen de studenten onderling. Ten eerste is het leereffect voor studenten die iets aan medestudenten uitleggen zeer hoog, ten tweede worden nieuwe concepten/een opdracht/verwachtingen in een begrijpbare taal aan de medestudenten uitgelegd. Door in dialoog te gaan construeren studenten nieuwe kennis en krijgen ze inzicht in het denkproces van hun medestudenten.
Of bekijk de overige blogposts onder de tag Feedback.
Bronnen
Hattie, J. A. (2014). Het verloop van de les: de plaats van feedback . In Leren zichtbaar maken (pp. 149-175). Rotterdam: Bazalt Educatieve Uitgaven.
Nicol, D. J., & Macfarlane-Dick, D. (2006). Formative assessment and
self-regulated learning: A model and seven principles of good feedback
practice. Studies in Higher
Education , 2 (31), 199-218.
