Header Image - TEACHER LAB
TEACHER LABOnderwijscreatie aan Howest

Infopunt voor mentoren

by Clara Heylen

Bij Howest streven we ernaar dat onze opleidingen de kwaliteit van de samenwerking met het werkveld continu bewaken (zie kwaliteitscriteria opleidingen). Om opleidingen hierin te ondersteunen, introduceren we sinds september 2024 een nieuw alternatief voor de mentorenopleiding: het infopunt voor mentoren.

Concreet wordt er gewerkt met een infopagina op Leho voor elke opleiding. Daar kan de opleiding Howestbrede documenten opnemen zoals de academische kalender, een video over het verschil graduaten/bachelors, maar ook opleidingsspecifieke documenten en tips en tricks voor mentoren bij begeleiding van studenten.

Het doel van dit infopunt is dat mentoren maximaal geïnformeerd worden over de verwachtingen, de inhoud, het programma etc. van de opleiding. Door alle informatie op één pagina te plaatsen en te centraliseren, krijgen de mentoren een helder overzicht.

Opleidingen zijn niet verplicht om het infopunt voor mentoren te implementeren, maar moeten dus wel kunnen aantonen dat ze de kwaliteit van de werkveldpartners monitoren. Het infopunt kan opleidingen hierbij dus ondersteunen door Howest-brede instrumenten te voorzien en te centraliseren.

Heeft jouw opleiding interesse om aan de slag te gaan met het infopunt?

Voor het implementeren van een mentorenopleiding bij graduaats- en bacheloropleidingen zijn er verschillende stappen en aandachtspunten die opleidingen moeten overwegen:

  1. Doelstellingen en visie op de mentorenopleiding
    • Bepaal als opleiding/cluster wat je concreet wil bereiken met de mentorenopleiding/ het infopunt voor mentoren. Is het doel om mentoren enkel te informeren over hun rol en hen te ondersteunen in hun begeleiding of wil je hen ook inhoudelijk kennis aanreiken, mogelijkheden voor samenwerking binnen werkplekleren aanbieden…?
    • Zorg voor een duidelijke visie die afgestemd is op de waarden en doelstellingen van de opleiding en de hogeschool.
  2. Bepaal welke informatie moeten worden aangeboden
    • Denk na over welke informatie jullie willen meegeven met de mentoren. Dit zijn volgende zaken:
      • Visie van de opleiding
      • Opleidingsprogramma
      • Opleidingsbrochure
      • Visie op werkplekleren (voor graduaatsopleidingen)
      • Stagedocumenten, stagehandleiding
      • Evaluatiedocumenten voor stage/ werkplekleren
      • Tips & tricks voor begeleiding en evaluatie van studenten
      • …
  3. Bepaal op welke manier dit gepresenteerd & gecommuniceerd wordt
    • Zorg ervoor dat mentoren goed geïnformeerd worden over hun rol en de verwachtingen van de opleiding.
      • Beslis op welke manier je de inhoud aan de mentoren willen presenteren. Dit kan via een Lehopagina met geïntegreerde Genially, maar andere opties zijn ook mogelijk. Zorg ervoor dat de materialen vlot toegankelijk zijn voor de mentoren. Plaats bijvoorbeeld geen documenten op de persoonlijke Onedrive van lectoren.
      • Bepaal op welke manier de informatie gecommuniceerd wordt aan de mentoren. Organiseer je een online infomoment voor aanvang van de stage & ga je dan door de materie? Of deel je de informatie via mail/persoonlijk gesprek? Dit zijn allemaal mogelijke opties.
  4. Voorzie ondersteuning op maat
    • Het is ook van belang dat er wordt nagedacht over de ondersteuning die wordt gegeven aan mentoren eens de studenten bij hen op stage/werkplekleren zijn.
      • Bepaal welke ondersteuning mentoren kunnen verwachten. VB. “hoeveel keer kom je fysiek langs?”, “zijn er online opvolgmomenten gepland?”, “Op welke manier worden mentoren gedurende deze periode begeleid?”, “hoe kunnen mentoren jullie contacteren bij vragen?”…
      • Voorzie zowel algemene als opleiding-specifieke ondersteuning voor mentoren. Denk hierbij aan extra materiaal zoals stagehandleidingen, video-instructies, of persoonlijke begeleiding door stagecoördinatoren.
  5. Terugkerende evaluatie en feedback
    • Organiseer regelmatig feedbackmomenten met de mentoren om te achterhalen wat werkt en wat beter kan in de opleiding. Dit kan via bevragingen, individuele gesprekken of werkveldcommissies.
    • Integreer de feedback in de voortdurende verbetering van het infopunt voor mentoren.

Meer informatie hierover is terug te vinden op de Sharepoint van dienst Onderwijs: Dienst Onderwijsontwikkeling – Mentorenopleiding – All Documents. Geïnteresseerd om met deze formats aan de slag te gaan? Neem dan contact op met dienst onderwijsontwikkeling via janne.verhaeghe@howest.be of clara.heylen@howest.be.

Op weg naar genderinclusief onderwijs

by tim.dierickx@account.howest.be

Genderdiversiteit leeft harder dan ooit. Ook binnen het hoger onderwijs kunnen we niet achterblijven op deze maatschappelijke tendens die heel wat in beweging lijkt te zetten. Een stijgende aandacht voor genderdiversiteit en -inclusiviteit is dan ook een meer dan wenselijk gegeven. De tijden van de enge binaire opdeling, gebaseerd op de biologische categorieën man-vrouw, zijn ondertussen lang verleden tijd. Maar wat is dat nu zo’n genderinclusieve school en hoe kunnen we hier aandachtig voor zijn?

Matchen van student en stageplaats: stagemarkt als good practice

by stefanie.sercu@howest.be

Heb je een groot aantal studenten in jouw opleiding die zelf een stageplaats moeten zoeken? Al eens gedacht aan een stagemarkt?

Sinds enkele jaren slaan de bachelor- en graduaatsopleidingen Toegepaste Informatie, Multimedia en Creative Technologies, Digitale Vormgeving, Internet of Things, Programmeren en Systeem- en Netwerkbeheer de handen in elkaar en organiseren zij bij de start van het academiejaar een stagemarkt voor hun studenten. Ze gaan hiervoor op een gestructureerde manier te werk.

“We merkten meer en meer dat de schaalgrootte van onze groeiende opleiding vroeg om een andere aanpak, en dat we ook efficiënter kunnen werken door de krachten over opleidingen heen te bundelen. Sommige bedrijven kunnen immers verschillende ICT-profielen tewerkstellen. Door de samenwerking over steden heen (Brugge en Kortrijk) kozen we voor een centrale locatie voor de organisatie van onze stagemarkt, namelijk Roeselare”, zegt Kristien Roels, stagecoördinator Toegepaste Informatica en Programmeren.

De stagemarkt is een netwerkevenement* waarbij bedrijven en organisaties hun eigen ‘standje’ hebben. De studenten die een stageplaats zoeken, gaan dan proactief bedrijven aanspreken waar men stage wil gaan doen. De gesprekken gaan door in de namiddag nemen de vorm aan van een speeddate van 15min die de student vooraf moet reserveren bij het bedrijf of de organisatie naar keuze. Centraal daarbij is de eerste kennismaking: voor verdere praktische afspraken dienen ze nog een aparte afspraak te maken. Eens ze op de stagemarkt een ‘mondelinge deal’ hebben met een bedrijf, wordt dit geregistreerd in de stagetool en kunnen verdere inhoudelijke afspraken worden gemaakt.

foto van de stagemarkt in Roeselare

Kristien: “Uiteraard trekken onze studenten hier niet onvoorbereid naartoe: de stagemarkt vindt plaats tijdens de kick-off week en de studenten worden hier enkele dagen op voorhand op voorbereid: ze gaan hun CV opmaken en krijgen een sollicitatietraining. Ze verzamelen informatie over bedrijven die hen aanspreken en bereiden ook de gesprekken voor.”

Omdat de stagemarkt zo populair is (meer dan 100 bedrijven of organisaties zijn aanwezig) hebben we er ook voor gekozen om de dag zo efficiënt mogelijk in te delen. Voor ze in de namiddag in interactie gaan met elkaar, staan in de voormiddag twee aparte infosessies gepland voor respectievelijk studenten en werkgevers:

  • De stagecoördinatoren en -begeleiders geven praktische en inhoudelijke uitleg over de stage aan studenten
  • De opleidingsverantwoordelijken stellen de opleiding voor en geven praktische en inhoudelijke uitleg over de stage aan de bedrijven

“De stagemarkt gaat wel gepaard een met niet te onderschatten administratief luik (uitnodigingen versturen, reservaties, lunch, inschrijvingspagina, te reserveren tijdslots voor speeddates, tevredenheidsenquête nadien, opvolgen van studenten…), die we dankzij de administratieve krachten van de clusters kunnen opvangen. Tijdens corona hebben we het event online laten doorgaan en dat was iets minder werk, maar onze enquêtes leerden dat we dit in de toekomst toch best weer fysiek organiseren. De menselijke interactie tijdens zo’n speeddate is erg waardevol”, aldus Kristien.

Meer weten

  • * Voor de stagemarkt van deze opleidingen betalen de deelnemende bedrijven en organisaties een bijdrage, dit om de kosten te dekken. Het is te overwegen maar uiteraard te bekijken per sector / type werkveld in welke mate dit mogelijk is.
  • Ook de cluster Business & Media in Kortrijk en de graduaatsopleiding Bouwkundig Tekenen organiseren dergelijke events, respectievelijk onder de naam ‘Job Splash’ en een stagemarkt.
  • Meer weten over werkplekleren? Contacteer stefanie.sercu@howest.be

Hoe lesgeven in een interculturele context?

by elke.ruys@howest.be

Internationalisering krijgt wereldwijd steeds meer aandacht, ook in het hoger onderwijs. Vanzelfsprekend biedt deze realiteit vele (leer)kansen, maar het zet ons ook voor enkele uitdagingen. Hoe kan je hierop inspelen?

In deze blogtip delen we graag een leidraad van het ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs van Universiteit Antwerpen. Hierin staan concrete valkuilen en bijhorende handvaten in de omgang en communicatie met (inkomende) studenten die een andere thuiscultuur hebben dan de Vlaamse.

Als kapstok van het document komen zes mogelijke barrières aan bod, gebaseerd op Barna (1997):

  1. Angst, met daaraan gekoppeld ‘culturele shock’
  2. Aannemen van gelijkenissen of verschillen terwijl die er niet zijn
  3. Etnocentrisme
  4. Stereotypen en vooroordelen
  5. Non-verbale misverstanden
  6. Taalverschillen
  7. Interculturele conflicten

Bij wijze van voorbeeld en voorproefje zoomen we alvast in op de barrière rond het aannemen van gelijkenissen en verschillen terwijl die er niet zijn.

We gaan er soms van uit dat ons onderwijssysteem gelijk(aardig) is aan het onderwijssysteem van instromende studenten. Dit is echter vaak niet het geval. Zo kan bijvoorbeeld de voorkennis van de studenten sterk verschillen. Ga hierover in gesprek of neem een toets of quiz af om te weten hoe het met de voorkennis gesteld is. Ook evaluatie wordt wereldwijd divers ingevuld. Bijvoorbeeld mondelinge examens zijn in veel gevallen niet gebruikelijk. Ook de onderwijscultuur kan sterk verschillen. Bijvoorbeeld de mate van hiërarchie/afstand of de verwachtingen rond actieve participatie. Daarnaast kan een lesgever ook verschillen aannemen waar er eigenlijk gelijkenissen zijn.

De beste manier om hier tegenin te gaan is om niet zomaar aan te nemen dat iets of iemand verschillend of gelijkend is zonder dit na te gaan. Ga in gesprek. En stel de verwachtingen naar alle studenten toe heel duidelijk (bvb. verwachtingen m.b.t. participatie in de les, hoe er geëvalueerd wordt, hoe men jou mag aanspreken…). Zo weet iedereen – de culturele verschillen in acht nemend – waar naartoe gewerkt wordt en op welke manier.

Meer weten

Lees meer over de andere barrières via dit document van het ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs van Universiteit Antwerpen.

Handvaten-lesgeven-in-een-interculturele-contextDownload

Lees de tips die dienst Internationalisering verzamelt op hun sharepointpagina Professionalisering Internationalisering. Onder het kopje International Classroom vind je nog 2 andere relevante bronnen terug.

Andere relevante blogposts

Volledig digitaal alternatief voor Orientation Week.

3, 2, 1 Differentiëren

Bron

Barna, L. M. (1997). Stumbling blocks in intercultural communication. In Samovar, L. A., &Porter,R. E., (1997). Intercultural communication (eighth ed). Belmont, ca: Wadsworth Publishing

ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs. (2022). Lesgeven in een interculturele context: mogelijke valkuilen en tips. https://medialibrary.uantwerpen.be/files/53980/27e0c57c-9de8-45c9-b3ac-19f92c3feead.pdf?_gl=1*cfmvx5*_ga*MjEzMDA2NjYxMS4xNjM5MTQzMTg4*_ga_WVC36ZPB1Y*MTY2NDQ2MDYwOS4yLjEuMTY2NDQ2MjMyNS42MC4wLjA.&_ga=2.226098841.225327979.1664460610-2130066611.1639143188

Digitale toegankelijkheid van een Word-document

by anneleen.grootaert@howest.be

Wat is het?

Digitale toegankelijkheid van leeromgeving en cursusmateriaal zorgt ervoor dat elke student, met of zonder beperkingen, optimaal kan participeren aan het academisch gebeuren en dus maximale leerkansen krijgt. Iedereen is immers gebaat bij overzichtelijke documenten, vlot navigeerbare websites, helder taalgebruik …

We focussen in deze blog op toegankelijke Word-documenten.

Waarom?

Door bij de opmaak van documenten met een aantal aandachtspunten rekening te houden, is er achteraf nauwelijks extra werk om deze bruikbaar en toegankelijk te maken voor iedereen.

Welke documenten?

Een Word-document is het meest toegankelijke formaat voor tekstbestanden.  Studenten kunnen de tekst gemakkelijk zelf bewerken (lettergrootte, lettertype, kleur …), vlot voorleessoftware gebruiken, de cursus omzetten naar braille …

Hoe doen?

De ingebouwde functies van Word correct toepassen zorgt voor een maximale toegankelijkheid en faciliteert nadien toegankelijke PDF-documenten (belangrijk bij gebruik van compenserende software).

Instellingen, structuur en lay-out

  • Gebruik opmaakstijlen. De groep ‘Stijlen’ vind je in het tabblad ‘Start’
  • Maak opsommingen via ‘Start – Alinea Opsommingstekens of Alinea Nummering of Lijst met meerdere niveaus’
  • Gebruik voor tekst in kolommen geen ‘Tabel’ maar gebruik een kolomopmaak via tabblad ‘Indeling – Pagina-instelling – Meer kolommen’
  • Stel de taal van het document in. Dit is belangrijk in functie van gebruik compenserende software. Bij gebruik van meerdere talen is het aangewezen de stukken die in een andere taal staan, te selecteren en hiervoor de juiste taal in te stellen. Dit doe je via het tabblad ‘Controleren – Taal – Controletaal instellen’.
  • Gebruik een schreefloos lettertype (Arial, Calibri of Verdana) met minimum lettergrootte 12 en regelafstand 1,5.
  • Gebruik beter vet dan cursief. Gebruik geen volledige woorden in hoofdletters en geen onderstreepte tekst.
  • Lijn de tekst links uit: dit verhoogt de leesbaarheid.
  • Zorg voor voldoende contrast tussen achtergrond en kleurcombinaties van de tekst.
  • Gebruik hyperlinks op de volgende manier: selecteer het kernwoord, de tekst of afbeelding waaraan je de link wil koppelen en plaats daar een hyperlink achter. Vermijd het gebruik van ‘klik hier’ met hyperlink.

Tabellen en afbeeldingen

  • Maak een tabel op via ‘Invoegen – Tabel invoegen’ (niet via tabtoetsen en spaties) en vermijd samengevoegde cellen in een tabel.
  • Zorg dat de tabelkop herhaald wordt indien tabellen over meerdere pagina’s lopen. Klik met rechtermuisknop op de tabel, ga naar ‘Tabeleigenschappen’, tabblad ‘Rij – Rij als veldnamenrij herhalen op iedere pagina’.
  • Zorg dat de informatie begrijpelijk is als de tabel rij per rij gelezen wordt.
  • Onderbreek de tekst niet, maar plaats de figuur of tabel onder of boven de tekst.
  • Voorzie elke figuur of tabel van een tekstbeschrijving of passende titel (belangrijk bij gebruik van compenserende software). Klik met de rechtermuisknop op de afbeelding om het dialoogvenster te openen. Klik dan op ‘Indeling en eigenschappen’. Hier kan je de ‘Alternatieve tekst’ ingeven. Bij gebruik van voorleessoftware worden de afbeeldingen dan toegankelijk voor mensen met een visuele beperking. Ook symbolen, vormen, SmartArt en tekeningen hebben een alternatieve tekst nodig in Word.

Bronnen:

AnySurfer bijdrage rond toegankelijke Word-documenten.

Leidraad universeel ontwerp SIHO

Relevante blogtip:

Lesmateriaal afstemmen op dyslectici én studenten met mogelijke taalachterstand.

Een portfolio op opleidingsniveau aan de hand van de Portfoliumtool!

by Janne Verhaeghe

Ben je op zoek naar een instrument om studenten te begeleiden doorheen het opleidingsprogramma? Wil je de leerresultaten inzichtelijk maken? Wil je reflectie op een gestructureerde manier aanpakken? Of wil je zelfregulerend leren stimuleren? Ben je zoekende naar een tool die studenten kunnen gebruiken om hun werken te verzamelen? Ben je op zoek naar een tool om de competentie-ontwikkeling tijdens het werkplekleren inzichtelijk te maken?

Wanneer je in de opleiding met één van bovenstaande vragen zit, dan kan een portfolio een mogelijk een antwoord bieden!

Sinds november 2020 is een nieuwe tool gekoppeld aan Canvas, namelijk Portfolium. Aan de hand van deze portfolio tool kunnen studenten hun opdrachten en werken centraliseren, en later ook gaan presenteren aan toekomstige werkgevers of stageplaatsen.

Enkele mogelijkheden van de tool staan hieronder opgelijst.

  • De tool is geïntegreerd in Canvas. Opdrachten en taken vanuit Canvas kunnen dus rechtstreeks in het portfolio worden toegevoegd.
  • Een pluspunt is dat een student ook na afstuderen een beroep kan doen op zijn portfolio via export of permanente toegankelijkheid. Het portfolio is gekoppeld aan de leeromgeving, maar staat daar ook los van en blijft beschikbaar.
  • Een student kan aan externen toegang verlenen tot zijn portfolio (of een deel daarvan).
  • Een student kan zijn portfolio linken aan andere professionele netwerken bv. LinkedIn.
  • Portfolium laat toe om een diversiteit aan opdrachten bv. documenten, audio-visuele werkstukken, fotoreportages mooi weer te geven én om een combinatie van werkstukken in één opdracht te integreren.

Leidraad op opleidingsniveau

Daarnaast ontwikkelde de werkgroep ook een leidraad  ‘portfolio op opleidingsniveau’. Deze leidraad dient als handvat voor de opleiding om een portfoliobeleid uit te werken op opleidingsniveau.

Het document staat stil bij de belangrijke elementen waarvoor je oog moet hebben om een portfolio te integreren in de opleiding. De leidraad start met de contextschets, gevolgd door een stappenplan om een portfolio te integreren op opleidingsniveau. Dit is een eerste en belangrijke stap vooraleer je het portfolio gebruikt in de praktijk.

Leidraad en leerpad raadplegen?

Om lectoren en studenten wegwijs te maken met de Portfolium-tool ontwikkelde de werkgroep een leerpad op Leho. Het leerpad en de bijhorende leidraad kunnen via deze weg geraadpleegd worden.

De SharePoint van dienst onderwijs wordt aangevuld met good practices over de portfolio-uitrol enerzijds en activiteiten verbonden aan portfolio (reflectie, evaluatie…) anderzijds. Neem zeker een kijkje!

Indien jullie met de opleiding zelf interessante praktijkvoorbeelden hebben of aan de slag willen met de tool, neem dan zeker contact op (janne.verhaeghe@howest.be).

Andere relevante blogtips?

Een leer-, evaluatie- of showcase instrument: Driemaal portfolio!