Header Image - TEACHER LAB
TEACHER LABOnderwijscreatie aan Howest

Activeer je studenten via effectieve vragen

by teachlabadmin

Wat is het?

Om studenten te activeren en ze te stimuleren tot nadenken, kan je in je les extra aandacht besteden aan het stellen van effectieve vragen.

Waarom is het belangrijk?

Door effectief vragen te stellen aan studenten stimuleer je hen om kritisch over de gegeven leerinhouden na te denken. Bovendien zorg je ervoor dat ze betrokken worden bij het lesgebeuren en je les wordt interactief vormgegeven.

Bovendien krijg je als docent zicht op de voorkennis van de studenten (wat beheersen ze al?), maar het wordt ook duidelijk welke leerinhouden moeilijker zijn en waar dus nood is aan herhaling. Door vragen te stellen kan je als docent continu evalueren of de studenten de inhouden beheersen.

Hoe doen?

Het Expertisecentrum Hoger Onderwijs (2013) geeft enkele tips om vragen zo efficiënt en effectief mogelijk te gebruiken:

  1. Tijd om na te denken. Geef de studenten de kans om over de vraag na te denken. Hiertoe las je best een kleine ‘denkpauze’ in nadat je de vraag gesteld hebt. Daarnaast is het van belang om niet meteen een student aan te duiden om te antwoorden. Wacht hiermee tot na de denkpauze. Op die manier zorg je ervoor dat iedereen aangespoord wordt om na te denken.
  2. Wees éénduidig. Stel duidelijke en ondubbelzinnige vragen. Studenten moeten goed weten wat er gevraagd wordt. Toets ook af bij je studenten of iedereen de vraag goed begrepen heeft.
  3.  Richt je tot de groep. Probeer zoveel mogelijk studenten te activeren door iedereen bij de vragen te betrekken. Let goed op dat je niet blijft hangen bij die studenten die meewerken. Bevraag ook studenten die niet uit zichzelf reageren. Zo zorg je er immers voor dat iedereen nadenkt over de leerinhouden.
  4.  Wees een echo. In grote groepen is het noodzakelijk om de antwoorden van studenten te herhalen. In kleine groepen moet je dit juist niet doen, op deze manier stimuleer je de luisterhouding van studenten.

Wil je hiermee aan de slag?

Op deze blog hebben we een aantal werkvormen die vertrekken van vragen, bv. de zoemsessies, think-pair-share of stemmen.

Er zijn ook tools voorhanden om de vragen en de antwoorden digitaal te verzamelen, kijk voor meer informatie op de tip ‘online stemmen’.

 

Bron:

Clement, M. & Laga, E. (Eds.) (2006). Steekkaarten doceerpraktijk. Vragen stellen. Antwerpen: Garant.

ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs (2013). Vijftig onderwijstips. Antwerpen-Apeldoorn: Garant

ExpertiseCentrum Hoger Onderwijs (2013). Het onderwijsleergesprek: goede vragen stellen en effectief omgaan met antwoorden. Geraadpleegd op 17 maart 2016 via https://www.uantwerpen.be/nl/faculteiten/antwerp-school-of-education/deelentiteiten/expertisecentrum-hoger-onderwijs/didactische-tips/onderwijstips/archief-onderwijstips/het-onderwijsleerges

Feedback geven aan grote groepen

by teachlabadmin

Wat is het?

Feedback is informatie die gegeven wordt aan studenten met als doel hen inzicht te geven in hun eigen leerproces of hun functioneren. De student kan dan nagaan of zijn studiemethode efficiënt verloopt en in welke mate hij de doelstellingen heeft bereikt.

Waarom belangrijk?

Feedback is een arbeidsintensief proces en lijkt onbegonnen werk bij grote groepen. Toch zijn er mogelijkheden om ook grote groepen te voorzien van krachtige feedback.

Intensieve schrijfbegeleiding bij eerstejaars

by teachlabadmin

Wat is het?

Intensieve schrijfbegeleiding bij een inhoudelijke schrijfopdracht leert studenten een complexe opdracht tot een goed einde brengen in stappen. De begeleiding bestaat uit diverse fasen en zet verschillende instrumenten in. Bijvoorbeeld: een paper over een actuele problematiek in Journalistiek, een reflectieverslag in Sociaal Werk, een observatieverslag in Toegepaste Psychologie, een rapport in Toegepaste Informatica… Je kunt een gelijkaardig traject inzetten om studenten te leren spreken voor publiek.

Waarom belangrijk?

Intensieve schrijfbegeleiding helpt studenten de diverse stappen in een complexe schrijfopdracht kennen en betere schrijfproducten af te leveren die relevant zijn voor hun opleiding (tot en met de bachelorproef).

Tip: Deze methodiek heeft meer effect wanneer je dit met meerdere lectoren systematisch toepast. Studenten maken de transfer makkelijker als lectoren dezelfde instrumenten en criteria inzetten bij een volgende gelijkaardige opdracht. Voor meer info over taalbeleid, contacteer Ilse Mestdagh

Hoe doe je dit?

Formatief evalueren doet studenten leren

by teachlabadmin

Wat is het?

formatieve evaluatie 1Formatief toetsen is het geheel aan acties die je als docent kan nemen om zicht te houden op het leerproces van studenten én op basis hiervan bij te sturen. Traditioneel denken we aan tussentijdse toetsen die niet meetellen voor de eindscore. Formatief toetsen is echter meer dan dat. Formatief evalueren kan je continu doen tijdens je instructie- en leeractiviteiten door het inbouwen van:

  • – Dialoog
  • – Zelfreflectie (studenten denken na over hun leerproces)
  • – Leerkansen

Formatief evalueren legt de focus letterlijk op het formatieve of het vormende. In tegenstelling tot summatief evalueren waar de focus ligt op het doen van een definitieve uitspraak.

Waarom belangrijk?

formatieve evaluatie 2

Formatieve evaluatie is een spiegel voor zowel student als docent.

Voor studenten geeft het informatie over de verwachtingen in de module en de manier waarop zij hieraan tegemoet komen. Deze elementen zorgen voor een heel sterk leereffect zoals je ziet in deze figuur.  (zie meta-analyses van Hattie).

Ook voor docenten is dit een spiegel. Door regelmatig te polsen in welke mate de studenten de materie verwerken krijg je concrete handvaten om je eigen onderwijspraktijk vorm te geven.

Activeer je studenten tijdens hoorcolleges: Zoemsessies

by teachlabadmin

Wat is het?

In een zoemsessie geef je studenten een vraag of opdracht die zij samen met hun buurman moeten bediscussiëren of beantwoorden.  Aan het geroezemoes dat in de klas ontstaat, dankt de werkvorm haar naam.

Waarom is het belangrijk?

Een zoemsessie is een manier om je college actief te maken. Via zoemsessies worden studenten uitgedaagd om ‘iets’ te doen met de inhoud zoals het stellen van waarom-vragen, het kritisch reflecteren op standpunten, het zoeken naar oplossingen voor gegeven problemen/opdrachten.

Activeer je studenten via stemmen

by teachlabadmin

Wat?

Studenten laten stemmen is een mogelijke werkvorm om hen actief te betrekken bij de leerstof. Hierbij leg je  een uitdagende stelling, vraag of casus met enkele antwoordmogelijkheden voor aan je studenten.

Waarom?

Stemmingen kunnen op verschillende momenten worden ingezet met verschillende doelen.

  • Aan het begin van de les. Stemmingen aan het begin van de les kunnen ingezet worden om te peilen of studenten de materie van de voorgaande les al dan niet verwerkt hebben, om noodzakelijke voorkennis bij studenten te activeren, om te peilen in welke mate studenten zich hebben voorbereid op de les en om hen te activeren.
  • Tijdens de les. Stemmingen kunnen ingezet worden om discussie te ontlokken, om tussentijds te peilen naar de mate waarin studenten de materie begrijpen, om studenten concrete oefeningen te laten maken, om vraaggestuurd les te geven.
  • Na de les. Stemmingen op het einde kunnen ingezet worden om te peilen in welke mate de studenten de materie begrijpen.

Hoe?

Het organiseren van stemmingen is op zich eenvoudig en gebeurt vaak spontaan door handopsteking of kaartjes. Er zijn echter ook tools die digitaal stemmen mogelijk maken. Via digitaal stemmen kunnen studenten anoniem stemmen, krijg je als lector snel een overzicht van de antwoorden en kan je deze respons concreet gebruiken om feedback te geven.

Het succes van de stemming –digitaal of niet – is afhankelijk van je doelstelling en van de vraagstelling. Te eenvoudige vragen leiden bij iedereen tot hetzelfde antwoord waardoor er geen discussie is. Bij te complexe vragen kunnen studenten niet of niet doordacht stemmen wat de discussie bemoeilijkt. Je kan verschillende soorten vragen stellen, een kort overzicht:

  • Aanwezigheid. Online stemmen kan gebruikt worden om indirect de aanwezigheid te meten (bv. door te vragen: ‘Zijn jullie aanwezig vandaag?’). Deze aanpak is vooral gepast wanneer je in de les nog zal online stemmen. Op deze manier is deze openingsvraag een test voor jezelf en voor de studenten om te kijken of alles werkt.
  • Formatief evalueren. Online stemmingen zijn een krachtige tool om vlug een inzicht te krijgen in welke mate studenten ‘mee’ zijn met de materie. Als lector is het belangrijk dat je ruimte laat om de antwoorden te bespreken én de gemaakte fouten op te vangen. Dit betekent dat jouw lesplannen ‘on the spot’ wijzigen.
  • Flipped classroom. Online stemmingen kunnen gebruikt worden om de voorbereiding van studenten te verzamelen. Op deze manier zie je in welke mate studenten zich hebben voorbereid en je krijgt concrete input om je les op verder te bouwen.
  • Warm-up voor discussie. Online stemmingen kunnen gebruikt worden voor zoem-sessies.
  • Onderwijsleergesprek. Een onderwijsleergesprek is een specifieke werkvorm waarbij het lesverloop en de lesinhoud wordt bepaald door de studenten hun vragen. Studenten komen voorbereid naar de les en krijgen uitgebreid de mogelijkheid om hun vragen te stellen. Online stemmingen maken het mogelijk om deze vragen te verzamelen en hierop in te gaan. Je kan de vragen van studenten ook op voorhand verzamelen (via mail of discussieforum in de LeHo) en je les opbouwen aan de hand van deze vragen.

In deze video legt een lesgever in snel tempo uit op welke manieren hij ‘digitale stemmingen’ gebruikt in zijn lessen.

Tools voor digitaal stemmen

Er bestaan heel wat gemakkelijke tools aan de hand waarvan je online stemmingen kan organiseren tijdens je les. Het enige wat je nodig hebt is een internetverbinding en een laptop/tablet/smartphone.

Een aanrader is Socrative. Bekijk onderstaande tutorial en probeer het eens uit!

Meer weten?

Classroom Response Systems (“Clickers”) | Center for Teaching | Vanderbilt University. (z.d.). Geraadpleegd 13 januari 2020, van https://cft.vanderbilt.edu/guides-sub-pages/clickers/