Header Image - TEACHER LAB

Rubrics: vraag & antwoord, tips en stappenplan

by stefanie.sercu@howest.be

Wat is het?

Een rubric is een instrument om mee te evalueren. Je kan het zien als een uitgeschreven voorschrift om een prestatie of een product mee te waarderen. Kenmerkend voor een rubric is dat je de evaluatiecriteria overzichtelijk weergeeft. Daardoor weten leerlingen of studenten goed wat hen te doen staat, en waarop ze geëvalueerd worden.

Rubrics zijn zowel geschikt om te beoordelen op het einde van de rit (summatief evalueren) als om onderweg feedback te geven en zo het leerproces bij te sturen (formatief evalueren).

Waarom belangrijk?

Rubrics zijn een zeer waardevol en kwaliteitsvol instrument voor evaluatie. Een goede rubric is echter niet eenvoudig op te maken. Vanuit de opleidingen krijgen we dan ook regelmatig vragen rond het opmaken van rubrics. Wat is een rubric nu eigenlijk? Wanneer zijn ze nuttig? Hoe begin je er aan? Waar houd je best rekening mee?

Hoe doen?

Deze inspirerende blogpost van Saskia Vandeputte van Schoolmakers vat het wat, waarom en hoe van rubrics heel mooi samen. Er wordt daarnaast een stappenplan beschreven, interessante tips meegegeven, etc.

https://www.schoolmakers.be/differentieren/rubrics/

Relevante blogtips

Volgende blogtips kunnen je ook interesseren:

Bron

https://www.schoolmakers.be/differentieren/rubrics/

Maak je evaluatie concreter in Leho

Wist je dat…..je criteria en leerdoelen kan koppelen aan je opdrachten? En dat je deze kan recycleren naar andere cursussen? Bovendien betekent het ook een tijdswinst voor jou bij het verbeteren én het is één van de kenmerken van effectieve feedback?

Dat zijn drie vliegen in één klap, ontdek HIERONDER  hoe je dit kan doen.

Wat is het? 

Bij opdrachten, toetsen & discussies kan je een rubric toevoegen. Een rubric is een oplijsting van ofwel criteria, een combinatie van leerdoelen die je verfijnt in criteria of een verduidelijking van alle beoordelingsschalen per criterium.

Hoe doe je dit? 

Onderstaande video toont je hoe je dit kan aanmaken.

Bij het aanmaken van een rubric heb je diverse instellingen.

(1)    De tussenvakjes verdwijnen in de speedgrader (en dus ook voor studenten), je kan per criterium open feedback intikken.

(2)    De punten worden verwijderd van de rubric, handig wanneer je bijvoorbeeld puur feedback wil geven zonder dat hieruit een punt vloeit.

(3)    Wanneer je ook leerdoelen integreert in je rubric dan kan je ervoor kiezen om de score op dit leerdoel niet mee te nemen in het cijferboek. Eigenlijk zal je dit alleen aanklikken wanneer het gaat om een oefenmoment dat niet meetelt voor de eindscore.

(4)    Gebruik deze rubric voor het scoren van de opdracht

(5)    Gebruik deze rubric voor het scoren maar verberg de totaalscore voor studenten.

 

Een rubric kan je eigenlijk op diverse manieren gebruiken. Onderstaand vind je een aantal voorbeelden die nu al worden gebruikt in Howest.

Voorbeeld 1: een lijst van criteria werd gedefinieerd (Persoonlijk Ontwikkelingsplan VKT VPL)


 

Voorbeeld 2: de leerdoelen werden geconcretiseerd in criteria (Technologie 1, IPO)

 

Voorbeeld 3: de leerdoelen werden geconcretiseerd in criteria die bovendien per week aanduiden waar een student moet staan. Volgens deze rubric zou de student zijn score moeten naar boven gaan (Ontwerp & Prototyping III, IPO)

 

Relevante blogtips

Rubrics: vraag & antwoord, tips en stappenplan

Referenties

How do I manage rubrics in a course? | Canvas LMS Community. (z.d.). Geraadpleegd 13 januari 2020, van https://community.canvaslms.com/docs/DOC-12891-4152724105

Stel je mondeling examen efficiënt op

by teachlabadmin

Mondeling examen

Wat is het?

Een mondeling examen is een examenvorm waarbij je via een gesprek met een of meerdere studenten nagaat in welke mate de student(en) de leerinhouden beheerst/beheersen. Meestal bestaat het examen uit een aantal open vragen die mondeling worden beantwoord. Er zijn verschillende varianten mogelijk, afhankelijk van de voorbereidingstijd, de functie van de schriftelijke voorbereiding, de functie van de bijvragen en het soort evaluatie.

Waarom belangrijk?

Het mondeling examen is bij uitstek geschikt om een aantal specifieke vaardigheden en attitudes te evalueren die je moeilijk met behulp van een schriftelijk examen kan toetsen, zoals:

  • De student heeft een professionele attitude;
  • De student kan een redenering opbouwen;
  • De student kan een standpunt mondeling verdedigen;
  • De student kan een complex begrip helder uitleggen;
  • De student kan oplossingenstrategieën hanteren en out-of-the-box denken;
  • De student kan ideeën structureren;
  • De student hanteert een bepaald taalgebruik, heeft een bepaalde expressie;
  • De student kan snel en ad rem antwoorden op een vraag.

Een mondeling examen kan zowel voor- als nadelen hebben voor lectoren en studenten.

Een voordeel voor de lector is dat je de leerinhouden op een flexibele manier kan bevragen. Je kan bijvoorbeeld ad hoc vragen bijstellen of inspelen op de antwoorden van de student. Kleine fouten van studenten kunnen door het stellen van bijvragen uitgeklaard worden: gaat het om een vergissing, minder goede kennis, stress?

Een student die alles van buiten leert zonder de inhoud echt te begrijpen, valt tijdens een mondeling examen vaak door de mand.

Een nadeel voor de lector is dat mondeling examineren tijdsintensief kan zijn, zeker bij grote studentengroepen.

Sommige studenten ervaren het mondeling examen als een persoonlijke, uitdagende en motiverende evaluatievorm. Voor andere studenten veroorzaakt deze evaluatievorm extra spanning en stress.

Een leer-, evaluatie- of showcase instrument: Driemaal portfolio!

Wat is het?

Een portfolio is een door een student gemaakte doelgerichte verzameling van materiaal dat zijn inspanningen, vooruitgang en prestaties in een bepaald domein weergeeft (Clement & Laga, 2006). Met een portfolio levert de student informatie over de eigen competentieontwikkeling. Hij krijgt bovendien inzicht in het totale traject van leren, ontwikkelen en ervaringen opdoen met betrekking tot studeren en werken. Met een portfolio toont de student aan wat hij bereikt heeft en op welke manier hij dit heeft gedaan.

Er bestaan verschillende soorten portfolio’s: het ontwikkelingsportfolio, het beoordelingsportfolio en het presentatieportfolio.

  • Het ontwikkelingsportfolio: Bij dit portfolio brengt de student zijn ontwikkeling of groei in kaart door te reflecteren op wat hij in de opleiding of tijdens de stage heeft gedaan en hoe hij daarin gegroeid is. Het leerproces staat met andere woorden centraal. De student wordt zich in dit soort portfolio bewust van zijn leerproces, zijn vooruitgang en zijn manier van leren.
  • Het beoordelingsportfolio: Bij dit portfolio brengt de student ‘bewijs’ aan dat hij bepaalde competenties verworven heeft. De student wordt zich in dit soort portfolio bewust van wat hij geleerd heeft. De docent beoordeelt de producten van de student.
  • Het presentatieportfolio: Bij dit portfolio presenteert de student zichzelf door producten aan te leveren die aantonen dat hij bepaalde competenties beheerst. De student kan dit portfolio gebruiken om de producten waar hij trots op is, zichtbaar te maken.

Waarom belangrijk?

  • Een portfolio helpt studenten om zelf te leren. Het is een ‘tool for learning’. De student is zelf verantwoordelijk voor de invulling ervan en reflecteert op het geleverde werk. Studenten kunnen ervoor kiezen om het portfolio creatief vorm te geven en dienen hiertoe zelf initiatief te nemen. De student neemt het leer- en ontwikkelingsproces met andere woorden in eigen handen in het kader van levenslang leren.
  • Een portfolio biedt gedetailleerde informatie over het leerproces en de prestaties van een student. Dit zorgt ervoor dat iedere student individuele aandacht krijgt en feedback ontvangt omtrent zijn leerproces.
  • Een portfolio biedt studenten inzicht in hun sterke en zwakke kanten. De student brengt het eigen persoonlijk zijn en functioneren en de impact hiervan op het leergebeuren in kaart. Door het opmaken van een portfolio krijgt de student inzicht in welke competenties hij nog verder dient te ontwikkelen. Hij kan hieruit nieuwe leerdoelen formuleren.
  • De student kan door middel van het portfolio aantonen wat hij bereikt heeft en hoe hij dat gedaan heeft. Hij illustreert zijn vooruitgang in een bepaald domein/competentie.

Hoe doen?

Een portfolio kan als evaluatie-instrument gebruikt worden, en dit zowel formatief als summatief. Afhankelijk van wat je als docent met de evaluatie wenst na te gaan, zullen studenten bepaalde documenten in hun portfolio moeten opnemen (het ‘beste’ werk versus documenten die de inspanningen van de studenten aantonen).

Een portfolio is vooral geschikt om de (ontwikkeling van) competenties bij studenten te evalueren en niet om louter theoretische kennis te beoordelen. Door middel van een portfolio kan je als docent het individuele leerproces van studenten op de voet volgen. Je beoordeelt daarbij niet enkel ‘het beste werk’, maar ook de inzet, het proces en de evolutie van de student.

Wanneer het portfolio ingezet wordt als evaluatie-instrument is het van belang om duidelijke beoordelingscriteria op te stellen en deze met alle betrokkenen te bespreken.

Bronnen en meer weten?

http://www.arteveldehogeschool.be/studielicht/portfolio

https://www.kuleuven.be/onderwijs/steekkaarten/evaluatie/portfolio.pdf

http://www.bvdatabank.be/node/110

http://www.ond.vlaanderen.be/toetsenvoorscholen/toolkit_breed_evalueren/pdf/19.pdf

Clement, M. & Laga, E. (2006). Steekkaarten doceerpraktijk. Antwerpen: Garant.

Een schriftelijke kennistoets opstellen

by teachlabadmin

Wat is het?

Een schriftelijke kennistoets is het klassieke examen waar kennis, inzicht en elementaire toepassing wordt bevraagd.

Waarom belangrijk?

Een schriftelijke kennistoets heeft een aantal voordelen. Uiteraard zal de geschiktheid van deze toetsvorm afhankelijk zijn van je doelstellingen.

Voordelen voor de student:

    • Studenten ervaren deze evaluatievorm meestal als minder stresserend dan mondelinge examens omdat ze meer tijd hebben om na te denken.
    • Studenten krijgen (meestal) meer examenvragen dan op een mondeling examen, zo wordt een groot deel van de cursus bevraagd, op die manier krijgen ze een representatief cijfer

Voordelen voor de docent:

    • Een schriftelijk examen afnemen is meestal minder tijdsintensief dan een mondeling examen afnemen. Het evalueren van de examenkopijen daarentegen is vaak tijdrovend.
    • Verbeterwerk kan over verschillende beoordelaars en in de tijd gespreid worden, op voorwaarde dat er een goed uitgewerkte verbetersleutel is.
    • Er is een schriftelijke neerslag, wat het beoordelen nadien eenvoudiger maakt: de papieren kopij kan – mits de nodige aantekeningen – ook gebruikt worden om de beoordeling te staven.

Hoe doen?

Bereid je studenten voor op het examen

by teachlabadmin

Wat is het?

Studenten voorbereiden op het examenformat (de manier waarop je zal examineren) is cruciaal in functie van doorstroom.

Hoe doen?

Indien je werkt met multiple-choice vragen dan is het belangrijk dat je studenten goed uitlegt op welke manier je dit zal evalueren (werk je met gis-correctie of cesuur). Een korte duiding op het examen zelf is niet voldoende, besteed hier effectieve lestijd aan. Meer informatie over richtlijnen voor het gebruiken van giscorrectie versus cesuur vind je in de volgende tip.

Werk je met open vragen dan is het belangrijk dat je studenten informeert over het belang van structuur en taal als ze examenvragen beantwoorden. Volgende tips kan je meegeven aan studenten:

Activerend feedbackgesprek na een evaluatie

by teachlabadmin

Wat is het?

Een feedbackgesprek vindt traditioneel plaats na een beoordeling (een examen of een opdracht). Dit gesprek is de uitgelezen kans voor een student om informatie te krijgen over de volgende drie aspecten:

(1) Wat waren de verwachtingen?

(2) Hoe heb ik het gedaan t.a.v. die verwachtingen?

(3) Op welke manier kan ik vooruit?

Waarom is het belangrijk?

Tijdens zo’n feedbackgesprek ben jij als docent het meest aan het woord. Jij hebt namelijk de correcties gedaan en je informeert de studenten over hun prestaties.

Feedback blijft echter meer plakken wanneer je studenten uitdaagt om zelf na te denken én wanneer er dialoog aanwezig is. Door de student actief te betrekken bij de feedback krijg je concrete handvaten om een feedbackgesprek in twee richtingen te voeren.

Een evenwichtige evaluatie: Een toetsplan opmaken

by teachlabadmin

 Wat is het?

Een toetsplan beschrijft hoe een beoordeling wordt opgebouwd. Het plan beschrijft WAT je gaat toetsen, op WELKE manier en HOE ZWAAR de diverse aspecten zullen doorwegen. Een toetsplan bevat dus nog geen concrete uitwerking maar is ondersteunend om je beoordeling vorm te geven.

Waarom belangrijk?

Als lector heb je een planning af te werken met je studenten. Je hebt duidelijke leerdoelen voor ogen en in functie hiervan wil je bepaalde onderwerpen behandelen. Je zal op sommige onderwerpen meer de klemtoon leggen dan op andere omdat ze moeilijker zijn of omdat ze centraler staan. Je wil die accenten ook terugzien in je toetsing. Hiervoor kan je een toetsplan opmaken, een toetsplan is een concreet instrument om de validiteit van je toetsing te faciliteren. (Validiteit : meet je hetgeen je wilt meten?).

Je kan op diverse manieren een toetsplan opmaken. Sommige krabbelen dit op een notitieblaadje, terwijl anderen een uiterst gedetailleerde Excel opmaken tot op het niveau van individuele hoofdstukken. Soms verwacht het toetsbeleid in je opleiding dat je een toetsplan opmaakt volgens een bepaald sjabloon. Het is dus belangrijk dat je dit eerst even aftoetst.

Hoe doen?

Wij voorzien een vrijblijvend sjabloon. Dit sjabloon lijkt ons een werkbaar instrument om na te denken over de drie centrale vragen:

(1) Wat ga je toetsen?

(2) Op welke manier ga je dit toetsen?

(3) Hoe zwaar zullen de diverse aspecten doorwegen?

Meer weten?

Een toetsplan is de eerste stap, misschien zal je hieruit afleiden dat je zal werken met een schriftelijk examen. Meer tips rond het opstellen van een schriftelijk examen vind je hier.

Bronnen

Dochy, F. & Nickmans, G (2005). Competentiegericht opleiden en toetsen. Theorie en praktijk van flexibel leren. Utrecht: Uitgeverij Lemma.

Van Berkel, H. & Bax, A. (2006). Toetsen in het hoger onderwijs. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Van Dijk, W & Verheul I. (2009). De verleiding weerstaan. Over de noodzaak van het doordacht ontwerpen van opleidingen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Wijnants, L., Hermans, I. & Vandput, L. (2011). Innovatief evalueren in het hoger onderwijs. Tielt: Uitgeverij Lannoo Campus.

Meet wat je moet meten: open vragen opstellen

by teachlabadmin

Wat is het en waarom belangrijk?

Een belangrijk kenmerk van kwaliteitsvol toetsen is de manier waarop de opdracht of het examen wordt opgesteld. Denk bv. aan moeilijke zinsconstructies of dubbelzinnige vragen die misschien eerder het taalbegrip van een student meten dan wel zijn of haar inhoudelijke kennis/vaardigheden of competenties. Met een aantal simpele redactietips kan je jouw vraagstelling verscherpen en dus de betrouwbaarheid van je toets/opdracht verhogen.

Algemene tips

  • Stel een positieve vraag. Verwoord vragen op een positieve manier, om een ontkennende vraag te beantwoorden moeten studenten een taaltruc toepassen. Ze moeten namelijk de ‘negatieve’ vraag eerst positief maken en dit kan verwarrend zijn.

Voorbeeld: Geef 2 argumenten waarom meisjes doorgaans geen beter leven hadden dan jongens in de middeleeuwen.

Beter: Geef 2 argumenten waarom jongens doorgaans een beter leven hadden dan meisjes in de middeleeuwen. Of Geef 2 argumenten waarom meisjes doorgaans een slechter leven hadden dan jongens inde middeleeuwen.

  • Vermijd vage termen zoals altijd, nooit, vaak, een paar… Deze bieden stof voor discussie en leiden vaak tot onzekerheid bij de student. Zorg voor duidelijke en concrete termen die je verwachtingen illustreren.

Voorbeeld: Geef een paar argumenten waarom jongens altijd een beter leven hadden dan meisjes in de middeleeuwen.

Beter: Geef 2 argumenten waarom jongens doorgaans een beter leven hadden dan meisjes in de middeleeuwen.

  • Wordt de meest directe instructie gebruikt? (geef, beschrijf, som op, verklaar, teken, bereken, …)

Voorbeeld: Kan je 2 argumenten geven waarom jongens doorgaans een beter leven hadden dan meisjes in de middeleeuwen?

Beter: Geef 2 argumenten waarom jongens doorgaans een beter leven hadden dan meisjes in de middeleeuwen.

Naast het onnodig gebruik van een complexere zinsconstructie is een bijkomend en groter probleem dat het voldoende is om bij de eerste formulering ja of nee te antwoorden om juist te antwoorden.

  • Hieronder nog zo’n vraag die niet fout kan beantwoord worden:

Voorbeeld: Als jij in de middeleeuwen geboren was, zou jij dan een jongen of een meisje willen zijn?

  • Is alles voluit geschreven?
  • Geef restricties rond het verwachte antwoord. Geef via je lay-out of in de vraagstelling aan wat je verwachtingen zijn over de uitgebreidheid van het antwoord.

Voorbeeld: Hoe verschilde het leven van jongens i.v.m. dat van meisjes in de middeleeuwen?

Beter: Geef 3 verschilpunten tussen het leven van jongens en dat van meisjes in de middeleeuwen.

  • Zijn informatie en vraagstelling duidelijk gescheiden?
  • Beperk je tot de essentie. Contextinformatie die er weinig toe doet vraagt veel leeswerk van de studenten en leidt hen dus af.

Voorbeeld: De laatste koning van Rome, Tarquinius Superbus (= hoogmoedige), kon alleen door een heerschappij van de angst aan de macht blijven. Om de angstgevoelens zoveel mogelijk aan te wakkeren, oefende hij de rechtspraak uit zonder anderen daarbij te betrekken. Hij verminderde het aantal senatoren. Hij schafte de regel af dat de koning raad moest geven aan de senaat. De algemene haat tegen Tarquinius Superbus bereikte een hoogtepunt toen zijn zoon Sextus als gevolg van een uit de hand gelopen braspartij het vrome meisje Lucretia verkrachtte, de vrouw van zijn neef Collatinus. Wat is de naam van deze staatsvorm waarbij de koning ook willekeurig en eigenmachtig kon beslissen over oorlog en vrede en over het sluiten en opzeggen van verdragen en bondgenootschappen? Het volk en de senaat hadden daarin niets te zeggen.

Beter: De laatste koning van Rome, Tarquinius Superbus, bleef aan de macht door een heerschappij van angst. Zo oefende hij de rechtspraak uit zonder anderen daarbij te betrekken. Hij verminderde ook het aantal senatoren en schafte de regel af dat de koning raad moest geven aan de senaat. Willekeurig en eigenmachtig besliste hij over oorlog en vrede en over het sluiten en opzeggen van verdragen en bondgenootschappen.

Wat is de naam van deze staatsvorm?

  • Stel onafhankelijke vragen op. Wees er zeker van dat het antwoord op één van je vragen niet af te leiden is uit één van je andere vragen.

Voorbeeld: Wat is de naam van de laatste koning van Rome? 

  • Vermijd vragen die op een dubbelzinnige manier geïnterpreteerd kunnen worden en die dus zouden leiden tot diverse ‘juiste’ antwoorden.

Voorbeeld: De hoeveelste koning van België was koning Albert?

Beter: De hoeveelste koning van België was koning Albert I?

  • Stel enkelvoudige vragen. Splits samengestelde vragen op in éénduidige vragen. Samengestelde vragen bemoeilijken de leesmoeilijkheid en verhogen de onzekerheid bij studenten.

Voorbeeld: De hele 19de eeuw is één groot verzet geweest tegen de ‘geest van Wenen’. Deze oppositie was echter geen eenheidsfront. Men kan verschillende hoofdstromingen in dit verzet onderscheiden. Beschrijf de stromingen, de maatschappelijke groepen die erachter stonden en de doelstellingen die ze nastreefden. Geef een voorbeeld van een concrete succesvolle realisatie voor elk van deze stromingen.

Beter: De hele 19de eeuw is één groot verzet geweest tegen de ‘geest van Wenen’. Deze oppositie was echter geen eenheidsfront. Men kan verschillende hoofdstromingen in dit verzet onderscheiden.

    • Welke stromingen?
    • Welke maatschappelijke groepen stonden hierachter?
    • Welke doelstellingen streefden ze na?
    • Geef een voorbeeld van een concrete succesvolle realisatie voor elk van deze stromingen.
  • Met invulvragen dien je extra op te letten, omdat
    • Soms erg onduidelijk is bij sommige open ruimtes wat in te vullen, bijvoorbeeld doordat er te veel sleutelwoorden weggelaten worden.
    • Juiste antwoorden soms weggegeven worden door de lengte van het invulvak of door grammaticale aanduidingen.

Voorbeeld: De schrijvers van het Communistisch Manifest waren …………………………………. en ………………………………………..

Beter: Het Communistisch Manifest werd geschreven door…

  • Is gebruikt beeldmateriaal van goede kwaliteit?
  • Geef je voor elke vraag aan op hoeveel punten ze staat?

Meer weten

Teelen Kennismanagement (2011). Toetsontwikkeling in de praktijk. Hoe maak ik goede vragen en toetsen? Wilp: Teelen B.V.

Checklijst mondelinge en schriftelijke examens, Isabel Uitdebroeck & Sofie Boone

Meer info over het opstellen van een schriftelijk examen.